Маядыкын памаш ден эҥерже-влак

(Тӱҥ. 41-ше номерыште.)

Кумшыжо - Покшел курык йымалне пареҥге пакча, а пакча деч касвел-йӱдвел могырныла эҥер серыште изи гына ик памаш йога ыле. Эҥер мушкын, кӱтӱ коштын, памашшинча рок дене петыралте да кошкыш.

Нылымшыже - корем коклаште Лудо ер уло. Тиде ер мучаште изи гына памаш ыле. Пушеҥге, чашкер укелык дене кошкен. Ынде ержат, памашыжат уке.

Визымшыже - Ярмия кӱвар воктен, Баргыз эҥерын шола велныже шелык курык йымач памаш йоген лектеш ыле. Тудат кошкен.

Мемнан дене кум вере койдымо памаш-влакат улыт. Шинчашт ер йымалне дыр. Тиде кум ерыште кеҥежымат вӱд огеш пыте, огешат шово. Очыни, тушто памашшинча-влак улыт. Тиде Изибай ераш да Йӱлышӧ куп ер. Тушеч вӱд ик вереат йоген огеш лек. Кеҥежым шокшо годымат ер-влакын вӱдышт пеш огеш шагалем. Иктыжын - Лудо ер воктенсе памашын лекме верже огеш кой (ер йымалне), но тудын вӱдшӧ йога. Пеш шокшо годым гына йогымым чарна.

Маркымаз - Маядыкын кокымшо тӱҥ эҥерже. Маркымаз эҥер памаш Ярмия корем мучаште нӧлперан-пӱкшерман верыште верланен. Тиде памашым Маркымаз памаш маныт. Тиде коло кумшо памаш лиеш. Эҥерже - Маркымаз эҥер але Маркымаз.

Коло нылымше памаш - Нерге сырт памаш. Тудо Нерге сырт коремыште йоген лектеш. Лӱмжат тиде корем дене кылдалтын. 

Коло визымше памаш - Вичкыж сырт корем памаш. Тудо Вичкыж сырт коремыште йоген лектеш. Вес семынже тиде коремым Рушъял корем маныт. Но тудын дене кылдалтше лӱм памашлан пижын огыл. 

Весыже - Пакча корем памаш. Памаш Пакча корем гыч лектеш, садлан лӱмжӧ тыгай. Тиде коло кудымшо памаш. Памашын вӱдшӧ шукылан (Пакча корем эҥер) Маркымаз эҥерын икымше укшыжлан шотлалтеш.

Коло шымше памаш - Вакш памаш. Тудо вакш курык йымач, Маркымазын шола велныже йоген лектеш. Садлан лӱмжат вакш дене кылдалтын.

Коло кандашымше памаш - Изи корем памаш. Тудо Изи корем гыч йоген лектеш.

Коло индешымше памаш Тореш эҥер корем гыч йоген лектеш, садлан тудым Тореш эҥер памаш маныт.

Пӓрий корем памашым кумлымшо манына. Тудо Пӓрий корем аҥ гыч йога.

Кумло икымше памаш Янгыбай корем гыч йога. Тудым Янгыбай памаш маныт. Памашым Янгыбай кугыза эрыктен. Тудо гутласе-влак вӱдым налыныт. Кызыт памашым Янгыбайын Алексей уныкаже тӧрлатен да тушеч насос дене вӱдым налеш. Тореш эҥер, Пӓрий корем да Янгыбай корем памаш-влак Маркымазыш йоген пурымышт деч ончыч Тореш эҥерыш ушнат. Тиде кокымшо укш лиеш.

Кумло кокымшо памаш - Амбар памаш. Памашшинчаже амбар йымалне. Пытартыш ийлаште кеҥеж ояр, шокшо лийме дене памаш кошка.

Кумло кумшо памаш - Кызи памаш.

Тудын нерген тыгай легенда уло. Памаш воктен Кызи лӱман ӱдыр комбигым ваҥен. Памашшинчам эрыктен, волакым пыштен. Калык вӱдым тушеч налаш тӱҥалын. Ревизский сказкыште тыгай лӱман кок ӱдыр нерген возымо. Кудыжын лӱмеш памашым тыге лӱмденыт, пале огыл. Кызи памаш ден Амбар памаш Сельсовет памаш ден Аркамбал памаш гаяк кылдалтыныт: Кызи памашыште вӱд шукемеш - Амбар памашыште шагалемеш але мӧҥгешла лиеш. Сельсовет полшымо дене Кызи памаш гыч вӱдым налше-влак тудым уэмденыт: левашым, вӱд налме да каныме верым ыштеныт, у кӱварым вакшыныт.

Тиде памаш деч мӱндырнат огыл Тимирбай памаш уло.

Пакча шойылныжо Тимирбай кугыза, памашым эрыктен, вӱдым налаш ыштен. Тидыже кумло нылымше памаш. 

Амбар, Кызи да Тимирбай памаш-влак, ик верыш ушнен (Кызи памаш эҥер), кумшо укшым ыштат.

Кумло визымше памаш - Юсай памаш. Тиде памашым Юсай павай эрыктен, пу печкем шынден да вӱдлан йогаш волакым ыштен. Вӱд погынен, сайын йогаш тӱҥалын, налашат куштылго лийын. Садлан тиде памашым Юсай памаш маныт. Пу печке шӱймеке, калык бетон гыч ыштыме печкем шынден. Колонка-влакым шогалтымек, тушеч вӱдым налмым чарненыт. Вержым шӱкшудо авырен. 

(Умбакыже лиеш.)