Ял пайрем шочшыжо-влакым пырля чумырен

Ямле кеҥеж кечын Тошто Яш ялысе калыкым веле огыл, шочмо-кушмо вер-шӧрышт деч тораште ӱмырыштым шуйышо шочшыжо-влакымат шулдыржо йымак чумырен. Ял пайремыш Нефтекамск, Екатеринбург, Сургут да моло олалаште илыше-влакат толыныт. Уремыште кечыгут сылне сем йоҥген, муро шергылтын, шокшо подышто пайремлан кӱктымӧ тутло кочкыш пушланен. Шыратен ончышо кече дене пырля ял шкежат, пайрем оза семын йывыртышыла, эшеат мотор тӱс дене волгалтын. Адакшым ялче-влак пайрем вашеш тудым кертмышт семын да тыршенак тӱзландареныт: площадкыште, эҥер воктене шудым солен эрыктеныт, саварым чиялташ субботникыш лектыныт, ӱстел сийым ямдыленыт. 

Кагаз дене келшышын, Тошто Яш яллан тений 431 ий темын. Но тиде вер-шӧрын историйже эшеат келгырак вожан. Тыште медпункт, ялсовет, тӱвыра пӧрт, библиотека, кевыт улыт. Ий-влак эртыме семын калыкше гына шагалемын, утларакшым кугурак тукым ила. Калыкше поро, пашаче, чолга, кумылзак. Кажне гаяк суртышто интернет уло, кодший пӧртлашке пӱртӱс газым пуртеныт. Чаманен каласаш логалеш, школ шукертак петыралтын, эше ончычсо семын райрӱдыш автобус ок кошт. Туге гынат, ял ила, шӱла -  икшырымын шке йогынжо дене эртен, шкенжын йыжыҥан-йыжыҥан историйжым, йӱлажым арала, шкаланже шкеак ямым пурта.  

Ялын пайремже - тиде калыкын пайремже. Тыште шочмо кундемыштым суапле пашашт дене чапландарыше тӱрлӧ профессиян еҥ-влак шочын-кушкыныт. 1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште кредалше фронтовик-влак моло салтак дене пырля сеҥымашым лишемденыт. Ял озанлыкыште тыршыше-влакын надырыштымат палемдыде ок лий - йӱдшӧ-кечыже шурным куштеныт, вольыкым онченыт. 

Пайремыште ялын 80 ийым эрталше кугурак ийготан еҥже-влаклан, пагален, шарнаш кодшо пӧлекым кучыктеныт. Ятыр ий пырля илыше да тений йыргешке лӱмгечыштым палемдыше, тыгак шуко икшыван еш-влакым чапландареныт, ӱмырышт мучко образований аланыште тыршыше, кызыт сулен налме канышыште улшо туныктышо-влакым суапландареныт. Выпускник-влак дечат нунын лӱмеш сцена гыч ик гана огыл тауштымо поро шомак йоҥген. Школым 50 ий ожно тунем лекше-влакын йоча жапышт нерген шӱмеш логалше шарнымаш-влак поснак ойыртемалтше татыш савырненыт - пуйто тусо жапыш пӧртылтеныт. 

Ял пайремым усталыкышт дене «Кумыл» ансамбль, А. Валиев, Краснохолмский села гыч толшо Г. Хайдаршина ден тунемшыже Д. Ильбахтина, молат сӧрастареныт. Тӱрлӧ верла гыч чумыргышо, шукертак икте-весе дене вашлиймашым вучен илыше-влак поян чесым погымо ӱстел йыр шер теммеш мутланен шинченыт, чон канымеш мурен-куштеныт. Весела спорт таҥасымаш-влак ял пайремлан эшеат куан шӱлышым пуртеныт. А ялын пайремже лӱмеш шындыме нӧргӧ олмапу-влак тиде ялыште вожым налше шочшыжо-влаклан шочмо вер ава семынак эн лишыл да нимо деч шерге улмыжо нерген ушештарен кушкаш тӱҥалыт…