Шочмо суртын негызшат лишыл

Кажне ял гыч лекше айдемын чоныштыжо, вӱрыштыжӧ шке ялжым йӧратымаш ила. Тидын нерген ӱчашаш нимолан. Сеҥымаш пайрем кастене пошкудо тулачем, Мишкан вел ӱдырамаш, чай йӱын, мутланен шинчымына годым «Мый Октябрь ялын шешкыже гына улам гынат, садак ялна моло-влак дене таҥастарымаште моторрак», - кенета пелештыш. Тыгай мутым шешке лийше деч колмо изиш ӧрыктарыш. Мутат уке, тудо шке шочмо ялжым йӧрата, но марийжын ялжымат удалан ок шотло.

Тудо пеш туран ойлышо еҥ: мо уло гын, уло, уке гын, уке манеш. Садлан, чонемлан сай лие гынат, ӧрынрак йодым: «А молан туге шонет?»

«Теве ончал, кеч-могай ялыштат яра пӧрт шуко, но Октябрь садак ойыртемалтеш. Пӧрт-влак сай, кугу улыт. Тошто, тайныше пӧрт уке. Пече-влак, урем да пакча савар-влак у але сай, чиялтыме але профнастил дене ыштыме улыт. Илыдыме пӧрт-влакын палисадникыштышт, пакчаштышт шӱкшудо пошен огыл. Пушеҥге, олмапу, тёрн, вишня кушкыт гынат, шаланен огытыл, утыжым руымо. Оза-влак чӱчкыдын толын коштыт, сурт-оралтыштым эрыктен шогат. Калыкшат шочмо ялжым чот йӧрата, пошкудыж деч вожылеш», - вашештыш пошкудем.

Тиде чын. Шукерте огыл тыгай сӱретым ужаш логале. Шольым дек унала мийышым. Уремыште мутланен шогымо годым пошкудо сурт ваштареш машина толын чарныш. Тушеч лектын, капка ваштареш шогальычат, пӧръеҥ изирак эргыжлан ойла: «Вот мой дом, где я родился, вырос». А оралтыш пураш ок лий - шӱкшудо, коршаҥге налын. Капка ӱмбач ончен шогыштат, ик жап гыч машинашкышт шинчын кудальыч. Уке, мый нунылан нимогай акымат ом пу. Айдемым вет «Шочмо суртшо уке гын, негызшат шупшеш» маныт. Да, йыр пошкудем-влак ача-ава суртым огыт кудалте: пӧртылыт, пакчамат шындат, печымат уэмдат, пӧрт вуйым леведыт. Ончат, тӧрлатат, пеленышт икшывыштым, уныкаштым полшаш кондат, кеҥежым уремысе шудымат солен эрыктат.

Тидын шотышто вес вел пошкудемын мутшо эре ушыштем. «Авай илыш дене чеверласымыж деч ончыч икшывыже-влакым поген каласыш: «Мыйын уке лиймекем, оралтеш коршаҥгым ида кушто, ончыза, тиде сурт - тендан шочмо-кушмо оралтыда. Арун кучыза. Пошкудо-влак деч вожылза. Тыйын, мыйын манын ида пӧлкале. Чыладанат шочын кушмо суртда. Толын пурашда кумылло лийже». Садлан аванан сугыньжым шуктена», - ойлат нуно. 

Кажне гана урем дене эртышемла, шочмо суртыштым эрыкташ, ачалаш пӧртылшӧ пошкудем-влакым ужын, нунын ялыштым, суртыштым йӧратымыштлан куанем. Вет тиде кумылым нуно икшывышт ден уныкаштланат шыҥдарат.