Пашаче династий. Тукымвожышто мемнан вийна

«ЧОЛМАН» ГАЗЕТЫМ МАX-ЫШТЕ ЛУДЫНА!

Бадамшинмытын туныктышо династийыштлан кочам, Бирск уездысе Мишкан волостьыш пурышо Ваксола ялыште 1916 ий 6 декабрьыште шочшо Ахметзян Бадамшинович Бадамшин, тӱҥалтышым ыштен. Кодшо курымын 30-шо ийлаштыже тудо ик идалык Бирск татар-башкир техникумын марий отделенийыштыже, 1937-39 ийлаште куд ийлан изирак Акдий шольыж дене пырля (документ почеш Аркадий Петрович) Эльян педтехникумышто шинчымашым погеныт. Кочам 11 ияшыж годымак шурным шийме годым пурла кид деч посна кодын, но тиде тудлан илышлан ӧпкелен да вуйым сакен илаш амал лийын огыл: шола кид денак музиканым шоктен, фотографироватлен, коҥгам оптен. Кугу Ачамланде сар ийлаште райисполком секретарьлан, исполком председательын алмаштышыжлан, 1944 ий гыч ныл ий «Коммун корно» район газетын ответственный редакторжылан, исполком председательлан ыштен, БАССР-ын кумшо созыв Верховный Советшын депутатше лийын. 44 ий наре чумыр паша стажше гыч 25 ий утлаже школ дене кылдалтын: сар деч ончыч да вара Ваксола, Чорай, Мишкан, Эшым школлаште пашам ыштен, Тымбай, Ардаш, Лепешкан школ-влакын директорышт, Ирсай школ директорын алмаштышыже лийын. Руш да марий йылмылам, историйым, тӱҥалтыш класс-влакым туныктен. Пашажым «За трудовую доблесть», «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг», «Ветеран труда» медаль-влак да «Отличник народного просвещения» знак дене палемденыт. Акдий шольыжо Кугу Ачамланде сарыште лӱдде кредалын, тудлан Йошкар Шӱдыр орденым кучыктышаш лийыныт. 

А.П. Бадамшин 11 ий Ардаш кандашияш школышто тӱҥалтыш класслам туныктен (Чумыр илыш да паша корныж нерген 2022 ийысе 15 июньышто «Чолманеш» савыктыме «Йошкар Шӱдыр орден 80 ий гыч шке «озажым» муын» материалыште каласкаленна ыле: https://clck.ru/3WStSt).

А.Б. Бадамшинын 13 икшывыж гыч кудытшо туныктымо пашам ойырен налын. 

Мыйын авам, Елизавета Ахметзяновна Аптулманова, 39 ий наре Ардаш школышто тӱҥалтыш класс-влакым туныктыш. Шӱжарем, Лариса Владиславовна Яшкина (Ноябрьск), икшыве-влакым англичан, немыч йылме-влаклан шӱмаҥда.

Авамын шольыжо, Леонид Ахметзянович Бадамшин, 40 ий Ардаш кыдалаш школышто физикым да математикым туныктыш. Тудын вич икшывыж гыч нылытше пелашышт дене коктынат школышто ыштеныт але кызытат ыштат. Тиде Алена Леонидовна да Станислав Имасевич Кугубаевмыт (Калтаса села), Алевтина Леонидовна да Владимир Александрович Шайбаковмыт, ӱдырышт Елена Алексеева (Уфа), Светлана Ильинична да Евгений Леонидович Бадамшинмыт, Снежанна Леонидовна да Станислав Саликович Сагитовмыт. Евгений Леонидович, кочанан фамилийжым умбакыже шуйышо уныкаже, 18 ий Ардаш кыдалаш школым вуйлатыш, кызыт математикым туныкта, тукымыштына «Башкортостан Республикысе образованийын отличникше» лӱмым сулышо 5 педагог гыч иктыже.

Светлана Ахметзяновна Бадамшина 36, пелашыже Геннадий Айгузинович Айгузин 40 ий наре Ардаш школышто математикым туныктышт. Игорь, Эльвира, Эдуард икшывыштат туныктышо специальностьым ойырен нальыч, но вара эрге-влак вес пашаш куснышт, уныка-влак кокла гыч Диана Муратбаева - туныктышо. Кызыт Мишкан школышто ыштыше тале математик Эльвира Васюткина дене кугешнашат амал уло - тунемшыже единый кугыжаныш экзаменыште 100 баллым поген.

Елена ден Борис Исанбаевмыт (Пӱнчер ял) коктынат 32 ий утла образований сферыште тыршеныт. Елена Ахметзяновна йочасадыште воспитательлан, вуйлатышылан ыштен, Борис Ильбарисович историйым, туныктышо ситыдыме годым тӱрлӧ предметым туныктен. Кызыт Сургутышто илыше ӱдырышт, Марина Минилбаева, да Лариса шешкышт йочасадыште пашам ыштат, Олег эргышт информатикым туныкта.

Аптиевмыт ешыштат (Ирсай) вате-марий коктынат туныктышын корныжым ойырен налыныт. Валентина Ахметзяновна 38 ий утла школышто пашам ыштен, пытартыш ийлаште тӱҥалтыш класслам шинчымаш тӱняш вӱден, пелашыже Анатолий Павловичын туныктымо стажше - 33 ий утла, школышто физкультурым вӱден, военруклан, ОБЖ туныктышылан ыштен. Ӱдырышт, Наталья Шамшиева, дипломым налме деч вара ик жап Пионер пӧртыштӧ пашам ыштен.

Виктория Ахметзяновна Горячевалан (Моско область) элнан тӱрлӧ кундемыштыже илаш, школышто руш йылмым да литературым туныкташ, йочасадыште изи падыраш-влак дене пашам ышташ пӱрен. 

Любовь Ахметзяновнан ӱдыржат, Ольга Анатольевна Дубинская (Йошкар-Ола), илышыжым туныктымо паша дене кылден, ятыр ий годсек кугурак класслаште тунемше икшыве-влакым руш йылмылан да литературлан шӱмаҥда. 

Республикысе пашаче династий-влак коклаште эртарыме конкурсыш ушнымына эше ик гана тукымвожнан историйжым шергалаш амалым ыштыш. Паленна, шукын туныктышо улына, коклаштына физик, математик, филолог, йот йылмылам, тӱҥалтыш класслам, технологийым, физкультурым туныктышо, тренер, йочасад воспитатель-влак улыт.  Шукыштын паша стажышт - 20, 30, 40 ий утла, садлан, вуеш ынышт нал, чылаштын чап лӱмыштым, ыштыме суапыштым газет лаштыкыште радамленат шуктышашлык огыл. 

Манаш веле, ик тукымын гына образований сферыште тыршыме чумыр стажше - 662 ий! Тыгай кугу туныктышо ешын ужашыже улмем да ты чотышто изишак мыйынат паша надырем улмо дене моткоч кугешнем! Благовещенск педучилищым да Марий кугыжаныш университетын историй-филологий факультетыштыже марий пӧлкам тунем лекмек, 1989-ше ийыште мыйым самырык специалист семын Нефтекамскыш пашаш колтышт. Тыште, 1-ше школышто ыштымем годым, мыланем олаште марий йылмым туныкташ тӱҥалме сомылым тарваташ ӱшанышт. Колымшо курымын 90-ше ийлаштыже шочмо йылмым туныктымо пашам, тудым олаштат илышыш кумданрак шарыме да вияҥдыме верч шогышо-влакын тыршымыштым йӧпленыт, тӱрлӧ нелылык вашлиялтын гынат, калык шочмо йылмыжлан мелын шоген. Икымше школышто пыштыме негызым, тӱҥалтыш опытым сайлан шотлен, Нефтекамскысе моло школлаштат республикысе тӱп калык-влакын йылмышт дене тӧр марий йылмым предмет семын туныкташ да тидлан йӧным ыштен шогаш тӱҥальыч. 

Куд ий наре школышто ыштымек, мыйым шочмо йылмым сайын палыше специалист семын тунам эше йол ӱмбак гына шогалаш тӱҥалше «Чолман» газетыш пашаш нальыч. Ыштет гын, марий-влак шагалынрак илыме тӱп огыл республикысе олаштат марий йылмым туныкташ, тудым илышыште кучылташ, шочмо йылме дене кеч-кушто вожылде кутыраш лиеш улмаш. Эсогыл кугезына-влакын эше ожныракак эрвелмарий газетым лукташ шонымо кумылыштат Нефтекамск олаштак шукталтын. Чылажат айдеме да тудын тыршымыж деч шога. Эше тидлан кумыл кӱлеш. Марий чон гыч шытен лекше порсын кумыл. Садланак кызыт марий яллаште, школлаште йоча да кугыеҥ, тыгак туныктышо-влакынат, «Марла ом мошто» манын, рушлаш куснымышт пешак ӧрыктара.  

Шке жапыштыже «Коммун корно» газетыште ыштыше кочам семын мыламат илышемым журналистика дене кылдаш пӱрен улмаш. Шижде, редакцийыште тыршыме стажемат 32 ий наре чумыргыш. Туге гынат… чонем дене, очыни, туныктышо улам. Но пӱрымашемлан ӧпкем ом кучо. Тыштат, туштат кӱлешан пашам шуктенам. Тыге кундемыштына шочмо марий йылмынам арален кодаш да вияҥдашат шукырак полшенам, шонем. Садлан моло дене тӧр шкемым Бадамшинмытын туныктышо тукымыштын ужашыжлан шотлем. А тукымвожнан историйже тидын дене ок мучашлалт - тачысе кечын образований сферыште тыршыше уныка-влак тудым умбакыже шуят!

Пагалыме лудшына-влак, ВК ден Одноклассники соцлаштыклаште вераҥдыме уверым каҥашаш ушнаш ӱжына!

Энна ГУБАЕВА, Башкортостан Республикысе печать да массовый информацийын сулло пашаеҥышт. 
Мишкан район.

Автор деч. Пашаче династий-влакын конкурсышкышт ушнаш таратымыжлан да шуко документым погымыжлан Мишкан районысо образований пашаеҥ-влакын профсоюз вуйлатышышт А.С. Килинбаевалан кугу таум ойлена!

Еш архив гыч налме да «Башкортостан Республика» Издательский пӧрт гыч колтымо фото-влак.