БАШКИРИЙЫШТЕ ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТЫМ КУЗЕ ВИЯҤДАТ?

«ЧОЛМАН» ГАЗЕТЫМ МАX-ЫШТЕ ЛУДЫНА!

2026-шо ийыште республикыште искусственный интеллектым шыҥдарыме пашалан кугу тӱткылыкым ойырымо. Тыште цифровой технологийым вияҥдаш полшаш да ИИ-м илышысе чыла сферыш шыҥдараш тӱҥалаш шонен пыштеныт. Радий Хабировын палемдымыж почеш, кугыжаныш чӱчкыдын тӱрлӧ шонымашым, технологический процессым илышыш шыҥдараш тарата, садлан республика правительство ты сомылымат талынрак тарватен колтынеже.

«Искусственный интеллект - ончыкылык гына огыл, тачысе кечына. Мемнан тудым тӱрлӧ вере: медициныште, спортышто, ял озанлыкыште, промышленностьышто -  кучылтмо опытна уло. Ынде ты пашам системныйым ыштышаш улына», - каласен республика вуйлатыше.

Радий Хабиров Цифровой вияҥмаш да искусственный интеллект технологий-влакым илышыш шыҥдарыме йодышла шотышто советым ыштыме нерген пунчалым луктын, министерство ден ведомство-влаклан ИИ-трансформаций шотышто шке планыштым ямдылаш, пилотный сервис-влакым пашаш колташ шӱден. Тудын мутшо почеш, искусственный интеллект айдеме олмеш огыл, пырля пашам ыштышаш - специалистын пашажым куштылемдаш, услугым да чумыр ончымаште еҥ-влакын илышыштым саемдаш полшышаш.

Ала-мо умылыдымо?

Искусственный интеллект нерген кызыт чыла вере ойлат гынат, тыглай еҥлан тиде мо тыгай улмым садак умылаш йӧсӧ. А эше цифровизаций, автоматизаций... 

Чыным ойлымаште, тӱҥ шонымашыжым ушеш шыҥдараш пешыжак йӧсӧ огыл. Цифровизаций - тиде процесс-влакым цифрыш кусарымаш. Тыге писынрак пашам ышташ да услугым налаш лиеш. Мутлан, ынде кӱлеш годым йодмашымат ручка дене кагазеш огына возо, а «Госуслугиште» улшо йӧным кучылтына; школышто кагаз дневникым, поликлиникыште пациентын медкартыжым электронный дене алмаштеныт...

Автоматизаций айдемым нойыктарыше, механический паша деч утара. Тидыже пашам писемда да йоҥылышымат шагалемда, молан манаш гын автоматика айдеме гай ок нойо, тӱткылыкым ок йомдаре. Искусственный интеллект чыла процессым иквере уша, факт-влак дене палдарыме дене гына огеш серлаге, текстым, сӱретым, аудиом да молым лончыла, прогнозым ышта да решенийым темла.

Искусственный интеллект да ушкал-влак

Таче ИИ-м ял озанлыкыштат кумдан кучылтыт. Тудо, спутник, дрон, метеостанций, мландысе датчик-влакын данныйыштым иктешлен, могай мландыште могай кушкылым ӱдаш сайрак улмым, могай да мыняр ӱяҥдыш кӱлмым, лектышым кузе кугемдаш лиймым, тӱрлӧ шукш-копшаҥге дене кучедалме йӧным темлен кертеш.

Вольык ончымаште оҥай опыт нерген «БСТ» телеканалыште Шылым ыштыше да перерабатыватлыше-влакын регионысо ушемыштым вуйлатыше Виктор Фрейдин каласкален. 

«Кызыт республикысе икмыняр кугу озанлыкыште ИИ-м шыҥдарат да тестироватлат. Икмыняр тӱжем вольыкым ашныме годым кажныжым посна эскерен шукташ огеш лий. А искусственный интеллект кажне вольыкын койышыштыжо вашталтышым «ужеш» да ветеринарлан «шижтара», тудыжо, шке иктешлымашыжым ыштен, вигак вольыкым эмлаш тӱҥал кертеш. Ме йӱдшӧ-кечыже нойыде эскерыше системым ыштышаш улына», - палдарен В. Фрейдин.

Ончыкылыклан кадр

Республикыште искусственный интеллектым кучемыште, отрасльлаштат илышыш шыҥдарат, нунын радамыш бизнес, разработчик, шанче рӱдер да вуз-влакат ушнат. Таче республикыште вич вузышто цифровой экономикылан 1,6 тӱжем специалистым ямдылат. Уфасе вуз-влак кокласе кампус негызеш Искусственный интеллектын регионысо рӱдержым ыштат. Тудо заказчик-влаклан компетенций рӱдер да «единый окна» семын лиеш, тыге шанче шонымаш-влакым илышыш писынрак шыҥдараш йӧн почылтеш.

Башкирийыште кугыжаныш служащий-влакым нейросеть дене пашам ышташ туныктымо проектымат илышыш шыҥдареныт. Ты сомыллан тӱрлӧ министерство ден ведомствын 89 пашаеҥжым туныктеныт. Нуно ИИ-м пашаштышт кучылташ - протоколым возаш, документым кычалаш, аудиом текстыш савыраш, сӱретым да чат-ботым ышташ тунемыныт.

Башкирий промышленностьышто, медициныште, социальный сферыште икмыняр ий пайдалын пашам ыштыше проектше-влак денат моктанен кертеш. Мутлан, «Лесохранитель» системысе ушан камер-влак чодыралаште пожар талышнен кертмым эскерат. Нунын полшымо дене 2021-ше ий годсек 80 гана тул ылыжаш тӱҥалмым пален налме.

Искусственный интеллектым башкир йылмылан туныктат

Искусственный интеллект шке ок вияҥ. Тӱҥалтыште еҥ-влак моткоч кугу пашам шуктат - ИИ-м туныкташ шуко данныйым погат, а нуно качественный да чын лийшаш улыт. Кызыт республикыште искусственный интеллектым башкир йылмым да тӱвырам палаш туныктышо данный-влакым чумырат. Нунылан эҥертен, йӱкан полышкалыше, кусарыше-влакым, тӱрлӧ туныктымо программым ямдылаш, национальный орнаментан сӱретым да молым ышташ лиеш.

- Нам надо переходить в эту сферу, в эту нишу, в которой мы в принципе живём, в которой у нас достаточно успехов, но и много задач. Я не говорю, что мы начинаем с чистого листа. Моя задача сегодня – создать инфраструктуру, поставить задачи для того, чтобы сформировалась некая экосистема и появился рынок для технологических решений в области искусственного интеллекта.

Радий Хабиров, Глава Республики Башкортостан.

Пагалыме лудшына-влак, ВК ден Одноклассники соцлаштыклаште вераҥдыме уверым каҥашаш ушнаш ӱжына!