8 март - Тӱнямбал ӱдырамаш кече. Шочмо йылмылан шӱмаҥда

Тудо шкенжын пашажым лийже манынак шукта, творчествыланат кумылаҥден мошта. Арамлан огыл тунемшыже-влак 2014-2015 тунемме ийлаште Алеко Юзыкайн лӱмеш премийын лауреатше лийыныт.

Анжела Байрамова (ӱдыр фамилийже) 1979 ий 24 февральыште Кульчубай ялыште шочын. 

«Ме йыгыр улына, но Стеллам шӱжарем манаш лиеш, вет тудо мый дечем лу минутлан варарак шочын», - рашемда Анжелика Леонидовна.

Ӱдыр-влакын авашт, Олина Александровна, - Тымбай ялын шочшыжо, страховой агентлан ыштен, ачашт, Леонид Анатолиевич, школышто физкультурым туныктен. Вате-марий Байрамовмыт 5 икшывым ончен куштеныт. Чаманаш гына кодеш, Марсель эргыштын ӱмыржӧ СВО-што самырыкнек кӱрылтын.

Анжелика ден Стелла ондак Кульчубай, варажым Чорай школышто тунемыныт. Нунылан пырля тунемаш веселарак лийын - эре коктын коштыныт, урокымат пырля ыштеныт. «Школышто коктынат марий йылмым да литературым йӧратенна, - шарналта Анжелика Леонидовна. - Но олимпиадылаште мылам эре руш йылме дене вийым тергаш логалын, марий йылме дене Стелла коштын. Чорай школышто эре виян да уста туныктышо-влак пашам ыштеныт. Нуно йоча-влаклан келге шинчымашым пуэныт, шочмо йылмым, йӱлам йӧраташ, тыршен тунемаш кумылаҥденыт. Туныктышо-влакым тунемше-влак гына огыл, пӱтынь ял калык пагален. Шукын нунын деч примерым налаш тыршеныт. Мыйын шонымаште, тунам туныктышо лияш шонышо ӱдыр-рвезе ятыр лийын. Меат изинек паленна: ончыкылык илышнам школ дене кылдена».

Анжелика ден Стелла шонымашыштым шуктеныт - школ деч вара коктынат Пӱрӧ оласе кугыжаныш пединститутын филологий факультетышкыже, марий-руш пӧлкаш, тунемаш пуреныт. 2001 ийыште институтым тунем лекме деч вара йыгыр ӱдыр-влакын илыш корнышт ойырлен.

«Мый Чорай школышто марий йылмым да литературым туныкташ тӱҥальым. Стелла Кульчубай школышто кум ий англичан йылмым туныктыш. Варажым ик жап Уфасе йочасадыште пашам ыштыш. Кызыт клининг компанийыште плановый отделыште ышта.

Мый изиэм годымак ойырен налме пашалан ӱшанле кодым. Очыни, мылам Чорайыште илаш да верысе гимназийыште йоча-влаклан шочмо йылмым туныкташ пӱрен улмаш. Пелашем Андрей Дигитаевич Юзукбаев дене вич икшывым ончен куштена. Ешыштына чылан марла мутланена, вет шочмо йылмым йӧраташ туныктымаш еш гыч тӱҥалеш», - каласкала Анжелика Леонидовна. 

Тунемшыже-влакат тудын уста туныктышо улмыжым ик гана гына огыл пеҥгыдемденыт: марий йылме дене олимпиадылаште эре ончыл верым налыт але сеҥышыш лектыт. Школышто, йоча-влакым шочмо йылмылан кумылаҥдаш манын, туныктышо «Изэҥер» кружокым, драмкружокым вӱда, кажне ийын Ялкайн лудмашым эртара.

Педагогический пашам научно вияҥдымаштат надырже изи огыл. А.Л. Юзукбаева БР-се Наука да образований министерствын национальный образований управленийже, Башкортостанын образованийым вияҥдыме институтшын башкир да шочмо йылме-влак кафедрыже, Уфа оласе наука да технологий университетын Пӱрӧ филиалже дене кылым куча. «Марийский язык и литература. Формы нетрадиционных уроков и внеклассных мероприятий» (БИРО, Уфа, 2017), «Марий йылме. Паша картычке-влак» (5-6 класслан, Йошкар-Ола, 2014) учебно-методический пособий-влакын соавторышт улеш. Туныктымо паша нерген статьяже-влак тӱрлӧ сборникыште савыкталтыныт. 

Анжелика Леонидовна мер пашалан да тӱрлӧ конкурсышто вийым тергашат жапым муэш. XXI, XXII Марий погын-влакын делегатыштлан сайлалтын, 2020 ийыште «Мишкан - финн-угор тӱнян тӱвыра рӱдерже» проект кышкарыште эртыше «Марий калыкын тӱвыра поянлыкше: шочмо йылмым да йӱлам аралымаш» регион-влак кокласе конференцийын, 2021 ийыште Марий форумын шошо сессийжын участникышт лийын. Йошкар-Олаште эртыше «У ий куан» регион-влак кокласе конкурсышто 1-ше верым налын. Образований пашаеҥ-влакын «Сеҥымаш салют» республикысе конкурсыштышт «Шке возымо сылнымут» номинацийыште сеҥен.  Почеламутшо-влакым ятыр гана «Чолман», «Кугарня» газетлаш, «Ончыко» журналеш савыктыме. Тыгак башкир поэт Рами Гариповын «Шочмо йылме» почеламутшым марий йылмыш кусарен.

Школышто туныктымо, мер пашаже да шкенжын творчествыж дене Анжелика Юзукбаева районышто веле огыл, республикыште да чыла марий калык коклаште кугу пагалымашым сулен. Тудым Вячеслав Абукаев-Эмгак лӱмеш медаль, Яныш Ялкайн лӱмеш премий дене, пашам сайын ыштымыжлан Башкортостан Республикын, БР-се Образований да наука министерствын, Тӱвыра министерствын, Калык-влак келшымаш пӧртын Чап грамотышт дене палемденыт, шуко икшыван ава улмыж дене «Материнский медальым» сулен. 

Ме ӱшанена, Анжелика Леонидовна шкенжын суапле пашажым огеш кудалте, эше ятыр йочам шочмо йылмым тунемаш, туныктышо лияш кумылаҥда. Тыгай еҥ-влак шукырак лийыт гын, шочмо йылмына огеш йом, ончыкыжат вияҥаш тӱҥалеш.