26 июнь - Наркотик ваштареш кучедалме кече

Кодший медицина пашаеҥ-влак наркотик дене аярген колымо 126 случайым регистрироватленыт, тулеч ончыч наркотиклан кӧра 206 еҥ илыш дене чеверласен. Республикысе клинический наркологий диспансерын тӱҥ врачше Руслан Арслановын мутшо почеш, тыгай вашталтыш кугыжаныш кучемын наркотикым шаркалымашлан, контрабандылан наказанийым пеҥгыдемдыме, наркотик дене пайдаланыше-влакым чӱчкыдын верешташ (профосмотр, медосвидетельствований) да сайынрак эмлаш тӱҥалме дене кылдалтын. Эксперт калык коклаште таза илыш-йӱлам кучаш кӱлмӧ нерген умыландарыме пашам намийымашымат ончыл верыш шында.

Кушто ямдылат? 

Тыге гынат наркотикым шаркалыме да тудын дене пайдаланыме ситуаций кызыт пӱсӧ улеш. 90-ше ийлаште наркотикым муаш неле, адакшым шерге лийын. Еҥ-влак тиде аяр деч кораҥаш тыршеныт. А кызытсе саманыште наркотикым (ындыжым утларакшым тиде укол огыл, а ӱпшычмӧ вартыш, таблетке, капсуло-влак) муаш ятырлан куштылгырак. Икмыняр ий ончыч наркотикым кевытлаште, шылтыдеак, ванныште мушкылташ кучылтмо шинчал семын ужаленыт. Синтетический наркотикым кызыт шулдо компонент-влак гыч эсогыл пӧртласе подвалыштат ямдылат. Тений тыгай случай нерген пале лийын: Янаул районышто 24 ияш рвезе изачаж дене нарколабораторийым ышташлан ялыште пӧртым налыныт. Правоохранительный орган пашаеҥ-влак нуным муыныт да 21 килограмм наркотикыштым поген налыныт. Самырык еҥым суд 12 ийлан, изачажым 16 ийлан эрык деч посна кодаш да пеҥгыдын йодмо режиман исправительный колонийыште наказанийым эрташ пунчалым луктын. 

«Куштылго» наркотик уке 

Наркотик дене утларакшым вуеш шудымо ӱдыр-рвезе-влак пайдаланаш тӱҥалыт. Тыгодым иктыжат наркоман лийме нерген ок шоно. Шоналта гынат, писын утлен кертмылан ӱшана. «Куштылго наркотик - тиде шоя, наркоманийыш вуйге шупшылашлан шындыме вапш.  Тидым еҥ-влакым финанс аферыш але сектыш шупшын пуртымо дене таҥастараш лиеш. Тӱҥ шонымашыже - айдемын моральный чаракшым сеҥаш, психоактивный вещества деч зависимый улшым ышташ, наркоиндустрийын моло сатуж дене пайдаланаш ямдылаш. «Куштылго», «пӱртӱсын пуымо», «име гоч огыл» - чыла тиде наркотикым ужалыше-влакым чоялыкышт», - ойла Руслан Арсланов.  

Наркотиклан шӱмаҥше айдемым тӱҥалтыш жапыште эмлаш йӧсӧ. Тудо тидын нерген ок ойло, уло кертмын шылта. Осал вапшыш пижмыже нерген кӧн лишыл еҥже-влак пален налыныт да шкевуя кудалташ ӱшандарымыжлан ӱшанен огытыл, нуным веле жапыштыже эмлаш да чын корныш шогалташ лиеш. 

Э К С П Е Р Т Ы Н    К А Ҥ А Ш Ы Ж Е

Йочан наркотик дене пайдаланымыжым кузе умылаш?

Икшывын йолташыже-влаклан тӱткышым ойырыман, нунын ава-ачаштым палыман. 

Тӱҥ ойыртем-влак: 

• Кочмо да малыме режимже вашталтыт.
• Еш, ешын йӱлаже-влак деч кораҥеш.
• Кумылжо вучыдымын вашталтеш.
• Тунемаш кумылжо йомеш. Кокымшо телефонжо «толын лектеш». Компьютерыште чӱчкыдын парольым вашталта. 
• Йочан дикцийже, мимикыже вашталтыт.
• Фармакологийым шымлаш кумылаҥеш.
• Пӧртыштӧ изи янда пуч, коробка, фольга, шинчаш чӱчыктымӧ эм, нерыш шыжыктыме спрей верышт гыч куснат, вургемыште ужар пале-влак палдырнат.

Мом ышташ?

Писын гына нарколог, медицинский психолог деч полышым йодман. Тидым шкендан ден икшыве коклаште кылым лушкыдемдаш огыл да ситуацийым нелемдаш огыл манын ыштыман. Тумам нӧлталын, титаканым кычалме ок кӱл. Тыгак шкем пуйто нимат лийын огыл да чыла шкеак эрта маншыла кучыман огыл. 

Кушто полшен кертыт?

• Вуеш шудымо икшыве-влаклан Уфаште наркологий кабинет: Суворов урем, 79-ан пӧрт, тел.: +7 (347)3632993.
• Достоевский урем, 106-ан пӧрт, тел.: +7(347)2163859.
• Илыме верысе врач деч полышым йодман.