Макадамий - могай тиде пӱкш?

Кушеч лектын тыгай лӱм? 1857 ийыште Австралийысе ученый-влак Фердинанд фон Мюллер ден Уолтер Хилл верысе флорым шымленыт. Фердинанд фон Мюллерын химик Джон Макадам йолташыже лийын. Пӱкшлан лач тудын лӱмжым «пӧлекленыт». 

Макадамийын шочмо кундемже - Австралий. Тудо субтропикым йӧрата, 10-15 сантиметр кӱкшытан вондер, пушеҥге семын кушкеш. Тудым тыгак Гавайыште, Кечывалвел Африкыште, Кенийыште, Коста-Рикыште куштат. Вондерын пӱкшым пуаш тӱҥалмешкыже, нылыт гыч лу ий марте эрта. Макадамийым кушташ куштылго огыл, тудым погымо, переработкым ыштыме сомылат шуко жапым, кугу вийым йодеш. Тидлан кӧра макадамий тӱняште эн шерге пӱкшлан шотлалтеш. Адакшым тиде калорийлан поян кочкыш: 100 грамм пӱкшыштӧ 718 утла килокалорий шотлалтеш. Эше тушто 75,8 г ӱй, 7,91 г белок, 13,8 г углевод, 8,6 г клетчатка улыт. Макадамий пӱкшыштӧ тыгак В1, В2, В3, В5, В6, Е, РР витамин, калий, фосфор, магний, кальций минерал, медь, цинк, селен да моло микроэлемент ятыр. Тӱрлӧ эфирный ӱй-влак тушыжлан мондалтдыме тамым, тутло пушым ешарат. 

Макадамийын шӱмжӧ бетон гай пешкыде. Тидлан кӧра пӱкшым почаш лӱмын келыштарыме изи «сравочым» кучылтыт. 

Тыгыдемдыме макадамийым ресторанлаште шергакан салатыш, шылыш, теҥыз кочкышыш ешарат, тыгак печеньыш, тортыш, мороженыйыш, йогуртыш пыштат. Тиде шуэн вашлиялтше пӱкш гыч ӱплан да коваштылан пайдале косметический ӱйым ямдылат, тӱрлӧ ӱян кислота шуко улмылан кӧра кремым, маскым ышташ кучылтыт.