Шканда кредитым налаш чарыме нерген

«Шканда налаш чарымаш» манмым кузе умылыман?

Башкирийыште тачысе кечылан, элысе моло регион дене таҥастарымаште, кредитым налше еҥ эн шуко. Новости РИА-н шымлымыж почеш, пашам ыштыше кажне еҥын кокла шотышто 500 тӱжем теҥге кредитше уло, шукыштын 80 процент пашадарышт кредитым петыраш кая. Кызыт кредитым кугу процент дене пуат, садлан банк деч оксам кӱсын налме деч ончыч чылажымат вискален шонкалыман. Шканда кредитым налаш чарымаш банк але микрофинанс организаций-влак деч оксам кӱсын налмын кӱлешлыкше уло-укем эше ик гана сайын шоналташ полша. А эше шканда кредитым налаш чарымаш мошенник-влакын тендан паспортдан копийжым, логин ден парольдам кучылт кертмыштым чактараш полша. 

Шкалан кредитым налаш чарыме механизмым Российын Рӱдӧ банкше илышыш шыҥдараш темлен. Тыге еҥ шкаланже кредитым да микрозайм-влакым пуаш чарен кертеш. Но «самозапрет» улмо годымат ипотекым, автокредитым, образованийлан кредитым садак налаш лиеш. Тыгай годым мошенник-влак ондален огыт керт гаяк, вет окса вигак адресатлан, мутлан, образовательный организацийыш, кая.

Тиде йӧн дене у кредитым налмым гына чараш лиеш, а ончычсыжым тугак график почеш тӱлен кайыман.

Кузе тиде пашам ышта?

Каласыман, ончычат кредитым налаш чараш лийын, но тидлан кажне банкыш посна мияш кӱлын. Кызыт ты йодышым иканаште шотыш кондаш лиеш.

«Тидлан «Госуслуги» порталыште йодмашым возыман. Кредитым налаш чарыме нерген шижтарымаш ончыч але кызыт кредитым, займым налме кредит историй бюрош (БКИ) логалеш, - умыландара Башкирийын финрӱдержын экспертше Светлана Валиева. - Кеч-могай банк але микрофинанс организаций тыланда у кредитым але займым пуымо йодышым йӧплымӧ деч ончыч шканда кредитым налаш чарымаш уло-укем тергышаш. Уло гын, амалжым ончыктен, пуаш тореш лийшаш улыт. 

А тыгай чарымаш улмо ӱмбачак пуат гын, порысым пӧртылташ йодаш правашт огеш лий.

Кузе шке кумылын кредитым налмым чараш?

Шканда кредитым налаш чарыме нерген йодмашым «Госуслуги» портал гоч возыман. 2025 ий 1 сентябрь гыч МФЦ-влакат йодмашым налаш тӱҥалыт.

«Госуслуги» порталыште личный кабинетыш пурыман, вара «Штрафы и налоги» разделым муман. Экранын шола велныже ончыктымо услуга-влак гыч «Установление запрета на получение кредита» манмым ойырен налман. Макс роботланат возен колташ лиеш - тудо вигак услугылан ссылкым колта. Лудын лекса да «Тӱҥалаш» манмым темдалза. Данныйда-влакым тергыза. Умбакыже кредитный (банк) але микрофинанс организаций-влаклан, але тидыжланат-тудыжланат кредитым пуаш чарымым ойырен налза. Очно але дистанционно пуаш чарымымат палемдыман. Тыге интернет да телефон гочат, шке миеда гынат, кредитым огыт пу. «Дистанционно» манмым гына палемдеда гын, туге гына огыт пу. Йодмашым «Госуслуги» порталыштак ыштыме тыглай электрон кидпале дене пеҥгыдемдыза. Йодмашым колтыза да налме нерген увер толмым вучалтыза. Тиде чарымаш ӱмыр мучкыдат шке вийжым ок йомдаре, вес могырым, тудым кеч-могай жапыште кораҥдаш лиеш.

Ты чарымашлан кӧра сатулан ужашын-ужашын тӱлашат огеш лий?

«Сплит», «Долями», «Подели» да моло икмыняр гана ужаш дене тӱлаш лийме сервис-влак дене ончычсо семынак пайдаланаш лиеш. Тиде кредит продукт огыл, - манеш Светлана Валиева. - Но нине сервис-влакын кумдаҥдыме, саемдыме «СуперСплит», «Долями Плюс» вариантыштлан банк рассрочкым пуа. Тыгай продуктым оформитлыме годым кредит договорым ыштыман. Тушто мыняр гана тӱлымӧ чот ешаралтеш, утыжденат тӱлаш логалеш. Тыланда сатум налаш 100-200 тӱжем теҥгем пуаш йӧным ыштен кертыт. Тиде кредит продукт, садлан, ончыч оформитлымыда уке гын, ончыкыжо тудым налаш огеш лий. 3-6-12-24 тылзылан образовательный курсым налме годымат рассрочкым банк але МФО пуымылан кӧра тыгай йӧн денат пайдаланен огыда керт.

Самозапретым кузе кораҥдаш?

Тудым кораҥдаш «Госуслуги» порталысе «Штрафы и налоги» разделыште «Снятие запрета на получение кредита» услугым муман.

Шканда шке кредитым налаш чарыме годым тыглай электрон кидпале гына кӱлын гын, чарымашым кораҥдаш вияҥдыме кидпале кӱлеш. Тудым налаш «Госключ» приложенийым шындыман да тушто тыгай кидпалым ыштыман. Тыгак пеленда документ-влакым: паспортым, ИНН-ым, СНИЛС-ым - налын, МФЦ-ш йодын мияш лиеш. Вара «Госуслуги» порталыште чарымашым кораҥдаш тиде кидпалан йодмашым колтыман.

Шканда кредитым налаш чарымашым кок кече гыч кораҥдат. Тыге у кредитым налме деч ончыч шоналтен, мошенник-влак дене мутланенда гын, ыштышаш ошкылдамат чын аклен шуктеда, маныт.

Тыгай услуга мошенник-влак деч аралалташ полша?

Киберпреступник-влак у йӧн-влакымат пеш писын шке велыш савырал моштат. Шканда кредитым налаш чарымаш илышыштым изишак нелемда, но тичмашнек арален огеш шукто. Садлан тӱткылыкым ида йомдаре: телефон дене палыдыме номер гыч йыҥгыртат гын, ида вашеште, шке данныйдам ӧрдыж еҥ-влаклан ида пу, кредит историйдам жапын-жапын терген шогыза.