«Смена» - каныш, келшымаш, таҥасымаш

Эл кӱкшытыштӧ эртарыме таҥасымашке ик гана логалат гынат, кугу пиаллан шотлаш лиеш. А Яныш Ялкайн лӱмеш Чорай марий гимназийын тунемшыже-влак Анапысе «Смена» Всероссийский йоча рӱдерыште эртарыме «Президент состязаний» спорт таҥасымашын финалышкыже тений нылымше гана мийышт.

Тыгай ӱшаным сулымек, лӱмым кӱшнӧ кучаш тыршыман. Моло ийласе семынак, тренерышт Мурзашевмытын вуйлатыме почеш самырык-влаклан кеҥежымат тренировкыш кошташ, шинчымашым пойдараш логалын.

Тренер-влак Лариса Николаевна ден Сергей Михайлович Мурзашевмыт, тенийсе «Президент состязанийын» программыжым тӱткын шымлен, тылеч ончыч кум гана таҥасымыштын сай велжым да ситыдымашыжым шотыш налын, экшыкым ончылгоч кораҥдаш тыршеныт. «Тыгай таҥасымашке кудымшо, шымше але кандашымше классым ойырен налыт. Республикыште сеҥымек, йоча-влак дене кеҥеж гоч пашам ыштена. Ялысе школла гыч таҥасымашке ныл ӱдыран да ныл рвезан команда мийышаш, ме ик-кок еҥлан утларакат тренироватлена. Тыгодымак моло конкурслан ямдылалтына. Шкем формышто кучаш манын, эсогыл корныштат поезд иктаж станцийыште пел шагат наре шогымо годым йоча-влакым куржталаш луктынна. Мемнан дене пырля кайыше командат куржталын», - маныт нуно.

Финалыште ончык лекташ спорт многоборьеште ойыртемалтман, эстафетым писын куржман, теорий конкурсын йодышыжо-влаклан сайын вашештыман, палемдыме темылам авалтыше творческий выступленийым ямдылыман. Ончычсо ийлаште чорай-влакын спортышто иктаҥашыштым ончылташат вий-куатышт ситен гынат, творческий конкурсышто «окшаклымылан» кӧра чумыр зачетышто кӱшыл тошкалтышлаш нӧлталалташ йӧнышт лийын огыл.

Тений «Президент состязанийыште» Российын 80 кундемже гыч 149 класс-команда таҥасен. Нунын кокла гыч 72-шо ялысе школла гыч миеныт. «Ончыч эн сай лу команда коклаш, вара ончыл вич команда радамыш логалына гын, сай лиеш ыле манын шонен коштна. Кодшо ийласым аклен, тыге каласаш лиеш: сеҥымашке шуаш чыла шотыштат тӧр ошкылаш кӱлеш.

Ик вере ончылно «куржын», вес вере почеш шӱдырнен, ончык лекташ ситыше баллым погаш ок лий. Могайрак верыште лийын кертмым шотленак мийышна. Ме Иркутск областьысе Новонукутский школын командыж дене икнаррак баллым погенна ыле. Тӱшка зачетышто нуно огыл, а ме кумшо улмым мучашлан гына пален нална. Чыланат пеш чот куанышна. Икымше верым Дагестан Республикысе Ансалта селасе школын, кокымшым Саратов областьысе Новая Порубежка селасе школын командышт нальыч. Нунын тренерышт дене ваш-ваш палыме улына, Анапыште икмыняр гана пырля лийынна. Новая Порубежка гыч мийыше-влак дене кодший икшыве-влакат пеш келшышт. Ме Башкортостанысе марий-влак улына, а нунын тренерышт - тушто шочын-кушшо башкир. Марий Элысе Петъял ӱдыр-рвезе-влак денат вашкыл сай», - ойлат Мурзашевмыт.

Мутат уке, чорай-влакын сеҥымышт нерген шочмо кундемыштат вигак пален нална. Тений «Смена» лагерьын интернет-сайтыштыже «Президент состязанийым» почмым, петырымым, таҥасымаш кечылам, мероприятий-влакым вияш эфирыште ончыктен, результат-влак денат палдарен шогышт. Тыге марий ӱдыр-рвезе-влакым, кундемна нерген каласкалымыштым ик гана веле огыл ужна, нуным сеҥымаш дене саламлыме татым йывыртен эскерышна. Тудыжо поснак сылнын, торжественно эртыш. Сеҥыше-влакым саламлаш лӱмын спортсмен-влакым - Лондонысо Олимпийский модмашын ший призержо, бокс дене кок гана тӱнямбал да кок гана Европын чемпионжо Софья Очигавам, самбо дене кум гана тӱнямбал да кок гана Европын чемпионжо Марина Мохнаткинам, Лондонысо Паралимпийский модмашын шӧртньӧ да ший призержо, пикш дене лӱйкалымаш дене кок гана тӱнямбал да Европын чемпионжо Олег Шестаковым ӱжыныт.

Тренировко ден та-ҥасымаш-влак коклаште жап шыгыррак лийын гынат, йоча-влак лагерь илышымат «тамлен» шуктеныт. Теҥызыште йӱштылыныт, курыкан вер-шӧрым ончен коштыныт, иктаҥашышт дене пырля отрядлаште иленыт да тӱрлӧ мероприятийыш ушненыт. «Сменыште» таҥасен да канен пӧртылмышт деч вара «Кузе коштын толда?» йодышланна тӱрлын вашештышт. «Что? Где? Когда?» телевизионный модышын знатокшо А. Блиновын теорий конкурсым тергымыже, туддене пырля возалтме, летчик-космонавт Сергей Рязанский, Роскосмосын отрядшын космонавт-испытательже Денис Матвеев, куштылго атлетика дене олимпийский чемпион Татьяна Лебедева да моло лӱмлӧ еҥ-влак дене вашлиймышт, шуко у йолташым мумышт нерген каласкалышт. Икманаш, ӱдыр-рвезе-влак кум арня коклаште тыршен таҥасеныт веле огыл, теҥыз южым шӱлен, каналтен толыныт. Тидым нуно спортлан шӱман улмышт да тыршымашышт дене суленыт.