«Тазалык поезд-влак» кунам толыт

13 апрельыште кундемыште «Таза республика - таза регион» акций тӱҥалеш. 2019 ий гыч тений тудым кандашымше гана эртарат. Тазалык поезд-влакым илышыш шыҥдарыме шонымашым, республикым вуйлаташ тӱҥалмеке, Радий Хабиров эн ондак йоҥгалтарен. Кызыт Башкортостанын опытшым элын моло кундемлаштыжат кучылтыт.

«Тазалык поезд» - тиде мобильный комплекс, кызытсе жапын йодмашыжлан келыштарыме оборудованийым вераҥдыме кугу машина-влакын колоннышт. Тений акций годым кусаркален кондыштарыме 10 флюорограф, 10 маммограф, 49 мобильный ФАП, индеш тазалык рӱдер (коклаштыже йоча-влаклан келыштарымыжат уло), республикысе кардиологий рӱдерын кардиомобильже, Куватов лӱмеш республикысе больницын диагностика комплексше, Уфасе 21-ше больницын «Женское здоровье» модульжо, стоматологий кабинет пашам ыштат. Врач-влакын бригадыштышт терапевт, хирург, акушер-гинеколог, онколог, кардиолог, офтальмолог, уролог, невролог, стоматолог, эндокринолог да моло специалист улыт. Тений регион вуйлатышын шӱдымыж почеш районлаш профильный пашаеҥ дене пырля медицина колледж-влакын пытартыш курслаштышт тунемше студент-влак мият. Нуно прием годым врач-влаклан полшаш да тыгодымак паша опытыштым шымлаш тӱҥалыт. 

«Тазалык поезд молан кӱлеш?»   

Ораваш йӧнештарыме больница республикын мӱндыр яллашкыже еҥ-влакым верлаште ончаш, полышым пуаш мия. Оласе калык дене таҥастарымаште, кудыжын медицина рӱдер-влак воктеныштак верланеныт, ялысе калыклан шыгыр специалист деке логалаш шӱдӧ наре километрым кайыман. 

Тыге ятыр еҥ, шкем удан шижмекат, тидлан кидым веле лупшалеш да жапым йомдарымым, ситуацийым нелемдымым умылен ок шукто, вет тачысе кечын эсогыл лӱдыкшӧ рак черым эмлат, тӱҥжӧ - тудым тӱҥалтыш йыжыҥыште «верешташ». 

Мобильный комплекс-влак Уфимский, Дуванский, Нефтекамский, Октябрьский, Стерлитамакский, Белорецкий маршрут дене пашам ыштат. Нуно республикын чыла 54 районжым авалтат. Тазалык поезд-влак 386 населенный пунктыш мият. 

Могай шымлымашым эрташ лиеш?

Икымше, тӱҥ шымлымашым эрташ - вӱрыштӧ глюкозым, холестериным, шӱмын пашажым тергаш, артериальный да внутриглазной давленийым висаш - лиеш. Кокымшо, социально значимый чер-влаклан кугу тӱткышым ойырат. Тиде, мутлан, туберкулез, гепатит, ВИЧ-инфекций. Кумшо, шодышто да молочный железаште злокачественный новообразованийым ончылгоч палашлан рентгенологий шымлымаш йӧным (флюорографий, маммографий) кучылтыт. 

Шымлымаш деч вара врач заключенийым ышта, эмлымашым палемда, кӱлеш гын, ешартыш шымлымашлан направленийым пуа. 

Куватов лӱмеш республикысе клинический больницын кусаркален кондыштарыме модульжын да республикысе кардиологий рӱдерын кардиомодульжын врачше-влак III уровеньын специалистшылан шотлалтыт, кӱкшӧ технологиян полышым пуашлан черле-влакым ойырен налыт. Нунын пашаштлан пациент-влакын спискыштым ончылгоч ямдылат. 

- Ме кажне муниципалитетыште черланыше-влак дене кылдалтше ситуацийым лончылышна да бригада-влакым нине данныйым шотыш налын чумырышна. Шӱлымӧ чер-влак шукемме районлаш пульмонолог ден кусаркален кондыштарыме флюорограф, онкологий черан-влак шукемме районлаш онколог врач ден кусаркален кондыштарыме маммограф мият.

Кодшийсе шымлымашын лектышыже могай? 

Кодший «Таза республика - таза регион» акций годым специалист-влак 34 тӱжем утла еҥын тазалыкшым шымленыт. 3,5 тӱжем еҥын вӱрыштыжӧ глюкоза, 5 тӱжем еҥын холестерин шукеммым, 7 тӱжем еҥын артериальный давлений кӱзымым, эше тынарак еҥын кап-кылын уто нелытан улмыжым верештыныт. 12 тӱжем наре еҥ диагнозшо нерген нимом пален огыл. Тыгак 195 еҥын рак, 595 еҥын диабет, 9 еҥын туберкулез черын палыже-влакым верештыныт. 

Кардиорӱдерын паша-еҥже-влак 208 еҥым коронароангиографийыш (шӱмын сосудшо-влаклан диагностика), 123 еҥым ешартыш шымлымашыш, 2 еҥым госпитализацийыш колтеныт. Эше 26 еҥлан БГМУ-н клиникышкыже коронароангиографийым эрташ направленийым пуэныт. Куватов лӱмеш больницын врачше-влак 215 еҥым ешартыш шымлымашыш, 148 еҥым госпитализацийыш колтеныт. 

Поезд-влакын паша графикыштым 

кузе палаш? 

- верысе фельдшер деч (тудак шымлымашлан кузе ямдылалтме нерген каҥашым пуа);

- район администрацийын здравоохранений пӧлкаштыже але ялсоветыште;

- «Единая Россия» партийын районысо пӧлкаштыже;

- Башкирийын здравоохранений министерствыжын сайтыштыже але соцлаштыклаштыже. 

Рӱдоласе врач-влак деке ончылгоч возалтме ок кӱл, медик-влак приемым «чонан» черет дене намият. Пелен паспортым да полисым налман. Боевой действийын ветеранже-влакым, нунын ешыштым черет деч посна шымлат. 

Илыме селаштыда кӱлешан специалистше тений уке, но тудо «тазалык поезд» дене пошкудо районыш миен гын, тушко тарваныза. Пропискым шотыш огыт нал, тазалыкдам садак шымлат. Чыла полышым тугок пуат.