Кӧранен моштат. Ойлымаш

Ик шем йӱдым йыштак аньыкым почын шында. Эрыкым шижше имне олыкыш вуйын-почын кудалеш. Эрдене пире-влак деч кодшо почшо ден йолгопажым веле верештыт. Имне оза шортеш, ойгыра, а пошкудын кап мучко куан вӱр чыма. Шӱм ласкан перкала. Татар-влак илыме кундемыш кусненамат, ынде нунын койышыштым пешак эскерем. Гарифулла ден Гайнулла пошкудо улыт, йыгыре-йыгыре илалтат. А икте-весыштлан туге кӧранат - ушет кая, марий-влакын кӧранымашышт дене нипочем от таҥастаре. 

Кум ий ончыч Гарифулла, чапле пӧртым ыштен, ешыж дене илаш пурыш. А Гайнулла тидым ончен ыш чыте: тудат пӧртым ышташ пиже. Могай пӧрт, пӧртым огыл, пуйто модыш полатым ыштен шогалтыш: ӱлныжӧ - тыглай, кӱшныжӧ - мансарде. Шонанпыл гай тӱс дене йырге чиялтыш. Пӧрткӧргышкак вӱд пучым шупшмо. Зухра пелашыже ынде краным веле пӱтыралеш - вӱд шу-уге йогашат тӱҥалеш.

Гарифуллан илыш илыш огыл, а ӱй да мӱй але шокшо кече, шошо тылзе, манман. Кычкен лекташ ик кечын чапле тарантасым налын кондышт. Ынде ватыж дене, тарантасеш шинчын, тышке да тушко лыйге веле кудал колтат. Гайнулла гын вӱта тич вольыкым онча, но лач имне ден тарантасше уке. Гарифуллан Резедажын тарантасеш шинчын кудалыштмыжым ончен, Зухражым чаманен колтыш. Да тунамак ушышкыжо ик шоныш кроп толын тӱкныш, эсогыл могыржо мучко куштылго толкын эртыш. 

Пелашыж дене каҥашыш да вӱта вольыкшым, ушкал деч молыжым, ужален колтыш. Логалше оксалан «Жигулим» налын кондыш. Колхозышто шоферлан ыштен гын, виктараш тунем толашышаш ыш лий. 

Гарифулла пошкудыжо Гайнуллан машина дене пӧртылмыжым ужын, «Ай, Резеда, мотор тарантас дене кудалышташ мотор вургемым чийыман. Уна, Гайнуллан машинаже воштончышла волгалтеш, а шкеже тошто купайкым чия. Кайышна райрӱдӧ кевытыш», - ыштале. 

Гарифулла ден пелашыжын вургем налаш кайымыштым кольо веле - Гайнулла Зухражын ӧрдыжшым тӱкалтышат:

- Айда ола пазарыш. Волгалтше машина дене кудалышташ вургемнат волгалтше лийшаш!

- А-а, оксаже?! - торешланаш тӧчыш пелашыже. 

- Арена да налына. Окса поҥго огыл, телымат шочеш, - ыштале Гайнулла. 

- Гарифулла ден пелашыже Резедан, райрӱдӧ гыч купеч гай чиен, тарантасыште лӱҥгалтын, ялыш шушашышт годым чапле вургеман, кудыртымо ӱпан пелашыж дене Гайнулла поктен шуо. Ончыкрак кудал эртен, волгалтше «Жигулижым» шогалтыш. Гарифуллан имньыже гын верыштыже чӱчкен-тавен шогале. 

- Вай-вай-вай, кушко тыге миенда? - йодшын койо Гайнулла. 

- Ай-яй-яй, кушеч тыге пӧртылыда? - вашешла тушкалтыш Гарифулла. Гайнуллан чаткан гына тӱредме ӧрышыжым ужын, шкенжын нер йымалысе кужу лӧзмажым ниялтыш: «Пуйто лу ийлан самырыкештын», - пошкудыж нерген кӧранен шоналтыш да Резедажлан кычкырале: - Миен толына меат олашке!

- Кузерак вара илымаш-шӱлымаш, тазалыкда могайрак? - Гайнулла пошкудыжлан лач йодышым пуэн шуктыш. Вашешла «Аллага шӱкыр!»* шоктыш. Тарантасан имне савырналтыш да ола корно дене йорталтыш. 

Кок кече гыч мый декем марий родем унала толын лекте. Кочна-йӱна, кастене клубыш наҥгайышым. Ончем: Гайнулла Зухраж дене, кок пошкудо еш, йыгыр пелашла моторын койын шинчылтыт.

Марий родем, татар-влакым ончен, ӧрын ойла:

- Икгай кресаньык улына, а нуно, ончо-я, чият, илат - ӧрат веле, кузе тыге, а? 

- Нуно кӧранен моштат, садлан, - маньым мыйже. 

- Кузе туге «кӧранен моштат»? - марий родем умшам каралтыш. Мый уэш рашемдаш толашышым, но тудын умылен шукташ садак тептерже ыш сите. 

________________

*Аллага шӱкыр! - Юмылан тау! (тат.)