Башкортостаныште сайлымаш кузе эртен?

«ЧОЛМАН» ГАЗЕТЫМ МАX-ЫШТЕ ЛУДЫНА!

Эл мучко ойыртемалтыныт

Йӱклымаш тӱҥалме деч вара икымше шагатыштак Башкортостан шӱдӧ процент калык сайлаш мийыме нерген увертарен. Башкортостан - тиде Аскын ялыште верланыше ял. Тушто 9 суртышто 21 еҥ ила. Еҥ-влак политически ответственный улыт: сайлыме участок почылтын веле - рӱж йуклаш миенат шуыныт. 

Аургаза районысо Марс ден Киги районысо Париж башкир ялласе калык тений тиде сомылым творческий кумыл дене шуктен - тематический баннерым сӱретленыт, оҥай постым возгаленыт. Тидын нерген эсогыл федеральный канал ден миллион подписчикан паблик-влак сюжетым ыштеныт. 

Оҥай еҥ, оҥай лӱм республикыштына пешат ятыр. Тыште Уран, Вперед, Дружба, Венеция, Швейцария, Рублевка, Свобода, Ташкент, Пенза да молат улыт.  «Тиде сайлымаш-влак, мыйын шонымаште, сай, пайрем кумыл дене ойыртемалтыныт. Телевизор дене марсиан да парижан-влакын - Париж ден Марс ялласе калыкын - йӱклымыштым ончышым. 

Еҥ-влак мыскара шӱлышан улыт, тугеже, кумылыштат сай», - возен соцлаштыкыштыже Башкортостан Вуйлык Радий Хабиров.

Йӱклаш мийыше ятыр лийын

Кугарнян эрдене избирательный участок-влак воктене черет чумыргаш тӱҥалын. Шуктышаш сомылым варалан кодыде, еҥ-влак пашаш кайыме марте йӱклаш ошкылыныт. Тыге сайлыше-влакын чотышт республика мучко 80,43 процентыш шуын. Политолог Артур Сулеймановын ойжо почеш, тиде тӱрлӧ амал дене кылдалтын: икымше, республикысе 40 утла процент еҥ - тиде селалаште илыше калык. А нуно, оласе калык дене таҥастарымаште, йӱклаш чолганрак мият; кокымшо, республикысе калык сай дисциплина да кугыжаныш кучемлан ӱшаныме дене ойыртемалтеш. Кумшо, тиде куштылго огыл геополитический вашкыл-влак, СВО кайымаш. Политолог Арсен Шаяхметов палемда: сайлымаште йӱкыштым пуаш кумылан-влакын шагал огыл чотышт кум кече йӱклаш лийме йӧн денат кылдалтын. 

Сайлымашым сайлан шотленыт 

Башкирийыште избирательный участок-влак петыралтмеке, Общественный пресс-рӱдерыш чыла партийын еҥже-влак миеныт. Кажныже республикыште сайлымаш нарушений да экшык деч посна эртыме нерген увертарен.

«Единая Россия» партийын региональный исполкомжым вуйлатыше Александр Мельников, конкуренций лийын гынат, сайлымаш годым партий-влак коклаште поро шӱлыш шижалтын манын палемден. «Сайлымашым закон дене келшышын эртарымым пырля эскераш ме моло партнёр-влак дене эше сайлымаш марте соглашениеш кидпалым пыштышна. Чыла коллегына дене конструктивный мутланымашым эртарышна», - каласен тудо. 

ЛДПР-ын Башкортостанысе аппаратшым вуйлатыше Ляйсан Гарипова избирательный кампаний республикыште тыныс да конструктивный обстановкышто эртен, кандидат-влак коклаште таҥасымаш сай шӱлышан лийын манын рашемден. 

«Кызытсе внешнеполитический условийыште наблюдатель-влакланат, участковый сайлыме комиссий-влакланат, УИК-ым вуйлатыше-влакланат моткоч тӱткӧ лийман. Чумыр ончалмаште, тиде задачым нуно чылан шуктен кертыныт. Сайлымаш деке интерес кугемын, тидым сайлаш мийыше-влакын чотышт ончыкта», - каласен Кугыжаныш Думын 8-ше созыв депутатше да КПРФ деч 9-ше созыв парламентыш депутатлан кандидат Александр Ющенко.

«Сайлымаш-влак пешат показательный улыт, молан манаш гын ме йӱклаш шуко еҥ мийымым ужынна. Мый шкежат избирательный участок-влак воктене кугу черетым, комиссий-влакын сай кумыл дене ыштымыштым ужым», - увертарен «Новые люди» партийын регионысо пӧлкажын Советшын секретарьже Руслан Давлетшин. 

«Мемнан шонымаште, Башкирийыште избирательный кампанийым сайын организоватлыме, тудо нарушений деч посна эртен», - каласен «Справедливая Россия» политический партийын Башкортостан Республикысе пӧлкажын Советшын председательже Владимир Нагорный.

Тӱнямбал эксперт-влак кузе акленыт? 

Башкирийыште сайлымаш годым вич эл (Индонезий, Бразилий, Мадагаскар, Турций да Германий) гыч индеш тӱнямбал наблюдатель пашам ыштен. Нуно Уфа ола покшелсе, республикын районласе избирательный участкылаштыже лийыныт, вара ужмышт-колмышт нерген Общественный пресс-рӱдерыште каласкаленыт. 

Турций гыч профессор-политолог Хусейн Барыш Достер 60 процент деч шуко калык йӱклаш мийымым, тыгак тӱрлӧ ийготан сайлыше-влак йӱклымым палемден. «Тиде кугыжанышын ответственный отношенийжым да демократий корно дене кайымыжым ончыкта», - каласен тудо. Эксперт поснак, Турций дене таҥастарымаште, кушто калыклан йӱклашлан черетыште 30-40 минут шогыман, мемнан элысе кум кече шуйнышо йӱклымашын йӧнан улмыжым палемден. 

Геополитика шотышто шымлымашым эртарыше институтын вице-президентше Марко Антонио де Фрейташ Кутиньо (Бразилий) олаштат, селасе вер-шӧрыштат сайлымашым достойный кӱкшытыштӧ организоватлыме нерген увертарен. 

Индонезийын «Демократическая партия борьбы» партийын генеральный секретарьже Хасто Кристиянто Российысе самырык тукымын политический илышым палымаште кумда шинчымаш дене ойыртемалтмыжым палемден. Тудо икымше гана сайлаш мийыше самырык еҥ дене мутланен, тудын, чыла кандидат дене палыме лийын, нунын программыштым ончылгоч шымлымыже поснак ӧрыктарен. 

«Рахмат» акцийыш 650 предприниматель ушнен

Кум кече йӱклымӧ кечылаште Башкирийыште «Рахмат» акций эртен. Организатор семын тудым самырык тукымым спорт да патриотизм шӱлышеш кушташ полшышо «Алга-Патриот» региональный ресурсный рӱдер ямдылен. Йӱклымӧ деч вара кажне сайлышылан верысе предприниматель-влакын сатуштым шулдынрак налаш правам пуышо купоным кучыктеныт. Рӱдерын вуйлатышыже Ринат Хабировын мутшо почеш, тиде пашаш 650 предприниматель ушнен. Йӱклышӧ-влаклан нуно сатум 3 гыч 50 процент марте шулдынрак налаш правам пуышо тӱжем утла ужалыме верым ямдыленыт. 

Пагалыме лудшына-влак, ВК ден Одноклассники соцлаштыклаште вераҥдыме уверым каҥашаш ушнаш ӱжына!