Башкортостанысе калыклан сайлымаш нерген мом палыман?

«ЧОЛМАН» ГАЗЕТЫМ МАX-ЫШТЕ ЛУДЫНА!

1. Могай сайлымаш лиеш? 2026 ий 18-20 сентябрьыште Россий Федерацийын Кугыжаныш Думышкыжо сайлымаш эрта. 16 июньышто элын Президентше Владимир Путин тидын нерген пунчалеш кидпалыжым пыштен. Единый сайлымаш кече тылзын кумшо рушарняжлан - 20 сентябрьлан - логалеш. Тыгодымак республикыште Курултайыш - Кугыжаныш Собранийыш 28-ше Кизильский избирательный округыш (Абзелил район да Баймак районын ужашыже), тыгак Уфасе горсоветыш, южо районлаште да сельский поселенийлаште депутат-влакым сайлымаш лиеш. 

2. Депутат-влакым кузе сайлат?  Кугыжаныш Думышто чылаже 450 депутат. Нуным смешанный пропорционально-мажоритарный система йӧн дене: пелыжым партийный список почеш, пелыжым одномандатный округлаште - сайлат. Тидлан кӧра элыште сайлымашыш мийыше-влаклан кидыш кок бюллетеньым пуат. 

Икымшыште - лу партий гыч шогышо список. Шошым да кеҥежым партий-влак съезд-влакым эртареныт. Тушто нуно федеральный спискыш да одномандатный округ почеш спискыш кандидат-влакым палемденыт. Кугыжаныш Думыш логалашлан партийлан федеральный округысо (Российын чыла территорийже) 5% деч шагал огыл еҥ йӱклышаш. Мандатын чотшо погымо йӱклан пропорционально шеледалтеш. 

Депутат-влакын кокымшо пелыже одномандатный округ почеш сайлалтыт. Элын уло кумдыкшым 225 округлан пайлыме, кажныж деч Кугыжаныш Думышто ик депутат лиеш, садлан кокымшо бюллетеньыште посна фамилий-влак гыч шогышо спискым вераҥдыме. Республикыште тыгай округшо кудыт шотлалтеш, кажныштыже кудыт гыч кандаше марте кандидат. Кӧн верч шукырак йӱклат, тудо сеҥышыш лектеш. 

Кодшо кампаний годым Башкирий деч Кугыжаныш Думыш 14 депутат (8 - партийный список почеш, 6 - одномандатный избирательный округ гыч) ушнен. 

Ола ден районлаште, кушто верысе сайлымаш-влак эртат, йӱклаш мийыше-влаклан кажне кампанийлан посна бюллетеньым кучыктат. 

3. Сайлыме участок-влак кузе пашам ышташ тӱҥалыт? Йӱклымаш кум кече: кугарнян, шуматкечын да рушарнян - 8.00 шагат эр гыч 20.00 шагат кас марте эрта. 

4. Кӧ йӱклен кертеш? Сайлымаш кечылан 18 ийым темыше Российын кажне гражданинже йӱклен кертеш. Кугыжаныш Думыш сайлымаште федеральный спискыште улшо партий-влаклан Российын кажне гражданинже, одномандатный округысо кандидат-влаклан тусо территорийыште регистрироватлалтше-влак гына йӱклен кертыт.

5. Участокем да кандидат-влак нерген уверым кушто палаш лиеш? Шукерте огыл куснен толында але ончыч сайлымашыш миен огыдал гын, у сайлыме участокда кушто верланымым Россий ЦИК-ын сайтыштыже, «Цифровые сервисы» cikrf.ru/digital-services/ пӧлкаште, тыгак Госуслуги сервисын «Выборы» пӧлкаштыже да 8-800-200-00-20 телефон дене йыҥгыртен палаш лиеш. 

Регистрироватлалтше кандидат-влак нерген уверым Россий ЦИК-ын сайтысе «Кандидаты» пӧлкаште, Башкортостан Республикысе Рӱдӧ избиркомын сайтыштыже www.bashkortostan.izbirkom.ru («Выборы-2026» баннерым темдалман) рашемдаш лиеш. Тыгак кажне кандидат нерген уверым йӱклымӧ пӧлемысе стендлаште вераҥдат. 

6. Ковам пеш шоҥго, тудлан мӧҥгыштӧ кузе йӱклаш? Илалше, начар тазалыкан, инвалид, неле черан да нуным ончышо еҥ, моло кӱлешан амал дене сайлаш миен кертдыме-влак мӧҥгыштӧ йӱклен кертыт. Тидлан шкендан участковый сайлыме комиссийыш (20 сентябрьыште 14 шагат мартеат лиеш) йодмашым пуыман. Закон дене келшышын, йодмашым возашат, телефон дене йыҥгыртен увертарашат лиеш. Йӱклымаш кечылаште комиссийын еҥже-влак йодмашым пуышо еҥ дек суртышкыжо йӱклаш кучылтмо кусаркален кондыштарыме яшлык дене мият. Башкортостан Республикысе Рӱдӧ избиркомын «шокшо линийже»: 8-800-347-54-54.

8. Онлайн йӱклаш лиеш? Уке, тиде кампанийыште мемнан республикыште интернет гоч йӱклымаш ок лий. 

9. Сайлымашым кӧ эскераш тӱҥалеш? Кажне участкыште сайлымаш годым законым шуктымым, порядкым наблюдатель-влак эскераш тӱҥалыт. Республикын Общественный палатыже 13 тӱжем наре эскерышым ямдылен. Нунын коклаште 3000 наре блогер уло, участкыште сайлымаш кузе эртыме нерген нуно тугодымак каласкалаш ямде улыт. 

10. Иктешлымашым кунам ыштат? Йӱклымашын ончылгоч иктешлымашыже шочмын, 21 сентябрь эрдене, пале лиеш. Кугыжаныш Думыш сайлымашын чумыр иктешлымашыжым Россий Рӱдӧ Избирком 5 октябрь марте рашемдышаш, 11 октябрь марте официально савыктышаш. 

Пагалыме лудшына-влак, ВК ден Одноклассники соцлаштыклаште вераҥдыме уверым каҥашаш ушнаш ӱжына!