«Артекыш» эре пӧртылмӧ шуэш

Мый «Артекыште» кокымшо гана каналтышым. Тушко миен толаш шонышо марий ӱдыр-рвезе-влакын кумылыштым эше ик гана нӧлталнем. 

Икымше гана 2025 ийысе «Рождественские сказки Артека» У ий сменыште лийым. Кызыт «Солнечные ветры Вселенной» нылымше сменыш логальым. Тудо 10-11 апрель гыч 30 апрель-1 май марте эртыш. Смена элнан чыла регионжо, тыгак Беларусь, Франций, Турций, Казахстан, Таджикистан, Узбекистан да Киргизий гыч йоча-влакым ушен, чылаже 3500 утла ӱдыр-рвезе погынен. Сменыште «Солнечный» у образований рӱдер пашам ышташ тӱҥале, тудо «Воздушный» ден «Парусный» лагерь-влаклан шелалтеш. 

Тиде гана мый «Артекын» эн чапле «Морской» лагерьыштыже каналтышым. Лач тиде верыште 1925 ийыште икымше артековец-влакын палаткышт верланен улмаш, 16 июньышто икымше линейкым эртареныт. Теҥыз воктенак, Крымын кечывалвел серыштыже, эн кугу оливковый ото верланен, тудым XIX курымын 20-шо ийлаштыже шындыме. XIX курым тӱҥалтыште кызытсе «Морской» йоча лагерьын мландыже Густав Олизар графын лийын. Именийын лӱмжӧ «Кардиатрикон» маналтын. Тыште «Артеклан» негызым пыштыше Зиновий Соловьёвын, лӱмлӧ кугыжаныш пашаеҥын да врачын, тоштер-пӧртшӧ верланен, тушто тудлан пӧлеклыме мемориал оҥа-влак улыт, тыгак лагерьыште кажне ийын З.П. Соловьёв лӱмеш кубоклан артбол дене таҥасымашым эртарат. «Теҥыз» лагерьыште профильный медицина отряд уло, мыланем тушкак логалаш пӱрен улмаш. 

Лагерьын тул площадьыштыже 1945 ий августышто икымше пионер тулото пайрем шӱлыш дене ылыжын. Площадь могай гына унам вашлийын огыл! Индира Ганди ден Аркадий Райкин, Самуил Маршак ден Лев Кассиль, Юрий Гагарин ден Герман Титов, молат... Паркын ик аллейже американ тунемшын, 1983 ийыште «Артекыште» лийше Саманта Смитын, лӱмжым нумалеш. Аллейыште тудым шарныме лӱмеш стелым вераҥденыт.

Медицина отрядыш логалмемлан кӧра шуко пайдале моштымашым да шинчымашым налаш йӧн лийын. Теорий деч посна ме шӱм-шодо реанимацийым, вӱр йогымым чарыме йӧным да молыжымат шымленна. Отрядыштем 21 ӱдыр ыле. Ме писын  ик еш гай келшен шуынна. «Артекысе» школышто уло кумылын тунемынна. Мыланна тыгак сетевой образовательный модуль (СОМ) дене оҥай занятий-влакым эртареныт. Сменыште усталыкым шуараш полшышо, тыгак спорт конкурс-влак лийыныт. Отрядна чот тыршен: сценка ден куштымашым ямдыленна, усталыкнам ончыктенна да икте-весылан полшенна. Мый тӱрлӧ спорт конкурслаште виемым тергенам, ятыр таҥасымаште сеҥышыш лектынам. 

Пӱтынь смена космонавтикылан пӧлеклалтын ыле. Мероприятий-влакын лектышышт чоныштем волгыдо кумылым коден. 

Смена мучко оҥай экскурсийлаште лийынна: Крымын кечывалвел серышкыже да Севастопольыш мийышна, Аю-Даг курыкысо поход годым «Посвящение в артековцы» пайрем эртыш. Эше ме «Артекысе» весела дискотекыште каналтышна, тушто чылан пеш сай куштат! 

Смена мучаште отрядем адакат кубок верч кучедалмашке ушныш. Ме занятийыште налме шинчымашнам, моштымашнам ончыктышна. Мый кок йыжыҥыште эн сай лектышым ончыктышым, да тыге отрядем тиде ганат кубок верч кредалмаште сеҥышыш лекте. Ме шке ийготан-влак коклаште «Эн сай отряд» лӱмым сулышна. Тидын лӱмеш йӧратыме поварна-влак пеш кугу тамле когыльым кӱэштыч. Тудо кечынак «Артек-Ареныште» чеверласыме вашлиймаш лие, тушко чыла 11 лагерь чумыргыш. Мемнам «МЫ» кугу музыкальный спектакль вучен. Вашлиймашке пагалыме уна-влак: лётчик-космонавт, Российын Геройжо Валерий Токарев, СВО-н участникше, Российын Геройжо Дмитрий Куценко да герой десантник-влак - толыныт ыле. Мучаште рвезе-влак чыла ӱдырлан роза пеледышым - келшымашын да шарнымашын символжым - пӧлеклышт. Артековецын товатлымашыжым лудмо тат кужу жаплан шарнымашеш кодеш. 

Молан «Артек» ойыртемалтше да чапле верлан шотлалтеш? Йоча рӱдер сандалыкын ик мотор верыштыже, Крымыште, верланен. Шем теҥыз серыште каныме деч сайракше мо лийын кертеш? «Артек» - тиде тӱрлӧ регион гыч мийыше рвезе-влак дене палыме лияш йӧн. Нунын дене кыл ок кӱрылт, смена деч вара умбакыже шуйна. «Артек» мыланна кугу элнан ужашыже улмынам шижаш полша, шке нерген палдараш йӧным ышта. Тиде ӱмырешлан ушеш кодшо шокшо шарнымаш. Тушто вожатыйлан пашам ышташ йӧн лектеш гын, шоналтыде келшем ыле. «Тачысе артековец - эрелан артековец!» - тыге йоҥга «Артекын» девизше. Тиде чапле верыште кеч ик гана лийше кажне еҥын шӱмыштыжӧ тыште эртарыме кече-влак нерген шергакан шарнымаш аралалтеш, тудо неле пагытыште чоным ырыкта. 

«Артек» - тиде тугай вер, кушко пӧртылмӧ шуэш. Тыште кажныже шкалан мом-гынат уым почеш да тиде вер-шӧрым курымешлан йӧрата!