Кугу сарын икшывыже

Сания Гульсум ден Ишимбай Каранаевмытын ешыштышт шочын. Почешыже Рим эргышт ош тӱням ужын. Нуно Аккаин ялыште иленыт. 1941 ий июньышто ачашт фронтыш каен, а тылзе гыч тудын колымыжо нерген кагаз толын. Сания тунам кок ияш лийын. Ачажым тудо ок шарне, но лишыл еҥышт-влакын фронт гыч пӧртылмыштлан куаныше йоча-влакын чурийышт ушешыже сайын лакемалт кодын. Окна лондемыште шогышо изи ӱдыр ачажын толмыжым вучен, кунам-гынат пӧртылеш манын ӱшанен. Тудо, шинчавӱдеш нӧрышӧ изи парнялаж дене окна яндам удыркален, шкаланже гына умылаш лийше мурым шуйдарен. 

Жап эртен. Сания ден шольыжо ачаштым вучен шуктен огытыл. Кок икшывыжым вӱдалтен, авашт Шаран районысо шочмо Чопай ялышкыже пӧртылын. Родо-шочшыжо-влак пӧртым, мончам, вӱтам чоҥаш полшеныт. Илышышт саемаш тӱҥалын. 

Куд классым тунем лекмеке, Сания ялысе ӱдырамаш-влак дене пырля Свердлов областьыш пашаш каен. Тушто нуно телым пушеҥге-влакым кишым погаш ямдыленыт. Паспортым налмеке, ӱдыр торфым лукмо пашаш тарванен. Паша неле лийын да кугу чытышым, вий-куатым йодын, но тиде Саниям лӱдыктен огыл. Паша коклаште пидашат жапым муын. Кастене чылан пырля погыненыт да мурым муралтеныт. Пашазе-влак коклаште тӱрлӧ калыкын шочшыжо-влак: руш, марий, татар, башкир, украин да молат - лийыныт. Лач тушто Сания калык тӱвыралан шӱмаҥын.

60-шо ийла тӱҥалтыште ӱдыр Баймурзино ял гыч Ахматгарей Минибаев дене палыме лийын. Икте-весым йӧратымыштым умылымеке, ешым чумыреныт. Пӧртым чоҥеныт, озанлыкым шотыш конденыт, кум икшывым ончен куштеныт.  Сания Ишимбаевна ондак ушкалым лӱштышылан ыштен, вара ятыр ий презым ончен. Сулен налме канышыш лекмешке, лу ий осеменатор лийын. Пашам йӧратыше, ответственный улмыж дене тудо молыланат примерым ончыктен. Пашаче улмыжо шинчалан койде кодын огыл: вуйлатыше-влак Сания Ишимбаевнам шуко гана тауштымо серыш, чап кагаз дене суапландареныт. Фермыште ыштыме жапым пашаче ӱдырамаш поро кумылын шарналта, ял озанлыкым вияҥдымашке надырым пыштен кертмыж дене кугешна. 

Пашан нелылыкшым шотыш налде, тудо ешыжлан, йолташыже-влакланат жапым муын - эре полшен, илыш опытшо да уш-акылже дене нунылан эҥертыш лийын. Суртыштыжо эре поро шӱлыш, ласкалык, чаткалык озаланеныт. Пелашыже да икшывыже-влак озанлыкым шотышто кучаш полшеныт. Минибаевмытым тӱрлӧ ийлаште «Эн сай озавате» да «Эн сай сурт-пече» лӱм дене палемденыт. 

Сания Ишимбаевна «Ал саска» фольклор коллективыште усталыкшым ончыкта. Мурымаш-куштымаш мастарлыкшылан кӧра тудо марий да татар калык тӱвыра поянлыкым арален кодаш полша. Чолгалыкше дене тудо тачысе кечынат моло-влакым кумылаҥден шога. 

Минибаевмыт икшывышт-влакымат порылыклан, пашам йӧраташ, шонымашке шуаш тыршаш, йӱлам пагалаш, лишыл еҥ-влак верч тургыжланаш туныктен куштеныт. Зоя ӱдырышт университет деч вара ятыр ий музыкым туныктен. Алексей эргышт шочмо ялыштыже фермер пашам шуктен. Чаманен каласаш логалеш, неле черлан кӧра кугурак эргышт ден ӱдырышт ош тӱня дене чеверласеныт. Изирак эргышт, Эдуард, Москваште ила. Марий йылмым, йӱлам да тӱвырам кумдан шарыме, арален кодымо сомылым шукта. 

Сания Ишимбаевна кызыт София шешкыже - Алексей эргыжын пелашыж  дене пырля ила. Южгунам уныка ден кугезе уныкаже-влак толыт. Дмитрий уныкаже Самара оласе кугыжаныш медицина университетыште пӱйым эмлыше техниклан тунем лектын. Инна уныкаже М. Акмулла лӱмеш Башкир кугыжаныш педагогика университетыште психологлан тунемын. Таче нуно ойырен налме аланыштышт тыршат. Ешым чумыреныт, икшывым куштат. Тукым шуйна. Тугеже ӱмыр мучко погынышо шинчымашым, моштымашым уло кӧлан пуэн кодаш. Шке уш поянлыкым, сай койыш-шоктышым икшыве, уныка, кугезе уныка-влакланат шыҥдарымаш нунылан илыш-корным пеҥгыдын тошкаш полша, ончыкылык илышыштлан сай негызым ышта. Илыш верыште ок шого - у тукым мемнан историйнам, йӧратымашнам, сай тыланымашнам шуя. Сания Минибаевнан ӱмыргорныжо, тукымжо мыланна тидын нерген эше ик гана ушештарат.