«Лӱмет кузе?»

«ЧОЛМАН» ГАЗЕТЫМ МАX-ЫШТЕ ЛУДЫНА!

Мемнан ялсоветна 1973 ий марте Калтаса районыш пура ыле. Мемнан районысо ик марий ялыште кастене рвезе-влак погыненытат, «шке шолтымым» подылмек, колхоз имньым кычкен, пошкудо Тӧлдыш лектын чыменыт.

Ну, кузе манаш: мыняр ял кугу, тунар тушто ӱдыр шуко. А кунам ӱдыр шуко, качын шӱмлан пеш ласка.

…Чынак, Тӧлдӧ - аман кугурак гына ял. Архивысе документ-влакым шымлаш гын, тушко Тӧлдӧ, «Толдина деревня», Кургулдо да Манкино ял-влак ушнымым пален налына. Пытартыш кок ялже Краснокутский фамилиян поянлан верч Тӧлдыш логалын. Кургулдо да Манка ял-влак Холмын озажлан - Краснокутскийлан - пеш мешаеныт. Тудо налме мландешыже Краснокутский селам почын (кызытсе Краснохолмский поселко). Манка эҥер воктенсе кок ялыште илыше марий-влакым ялышт гыч поктен колтен да эҥерын лӱмжымат вашталтен. Ынде Манька-Маня эҥер огыл, Ваня маныт…

А Тӧлдыштӧ мо? Чыла ӱдыр-рвезе палыме. Но тиде арнян ик «но» лийын: ялыш йот ӱдыр унала толын. Тудо Тӧлдӧ ялын вуеш шушо рвезыже-влакын шинчашат логалын, очыни. Но клубыш толшо пошкудо ял рвезе-влакын кок шинчашыштат койын.

- Йолташ-влак! Мылам уна ӱдыр келшыш. Айста тудым шолыштына. Мый тудым марлан налнем, - каласен иктыже. 

- Йӧра! Тек туге лиеш! Ялышкына шешкылан наҥгаена.

Йолташыже-влак тугак ыштеныт. Мом ыштеныт, ом пале, но Тӧлдыш толшо самырык ӱдырым шолышт наҥгаеныт. Тунам тугай случай-влак шуко ыльыч.

Дискотека деч вара имне шке ялышкышт вашка. Терыште тиде ял рвезе-влак гына огыл, Тӧлдыш унала толшо ӱдырат шинча. Ик жап кайымек, саде качымариет айнаш тӱҥалеш. 

- Тиде могай ӱдыр? - йодеш.

- Тыйын вате лийшашет. Тылат шолышт наҥгаена!

- Э-э-э, йолташ-влак, мый кызыт самырык улам, ешаҥмем ок шу. 

- Вара мом ыштена, ӱдырым мӧҥгеш намиен кодена мо? Ӱдыръеҥын лӱмжӧ лектеш вет. Шаҥгырак шонаш кӱлеш ыле, йолташ. 

- Ынде мом ыштена? Куш каена?

- Ялышкына пӧртылына. Тиде ӱдыр мыламат келшыш, тудым мый марлан налам, - пелешта кумшо рвезе.

Теве имне тудын суртшо воктен чарна. Рвезе-влак шешке дене ача-авам кынелтен пурат. У шешке дене чайым йӱыт да лектын каят. Рвезе ден ӱдыр суртеш кодыт.

Тунам еш-влак кугу лийыныт, садлан самырык-влаклан кӱвареш вакшыт. Малаш вочмек, иктыже мален колта, весыже. Ик жап гыч кӱвар гыч йӱк шокта:

- Тыйын вара лӱмет кузе?

- Аля. А тыйын?

- Мыйын - Альберт.

Эрдене кынелыт да сӱан нерген кутыраш тӱҥалыт:

- Тый, шешке, пашам ыштет?

- Ыштем. 

- Кушто? 

- Нефтекамск олаште.

- Йӧра, вес арнян ачат-ават деке сӱан нерген кутыраш миена. 

- Шке паледа. Но мый эргыланда марлан ом лек?

- Молан? 

- Тудо мылам ок келше.

- Но тый мыланна пешак келшет, шешке, садлан ачат-ават шушаш арнялан вучышт!

Эрлашыжлан ӱдыр Нефтекамскыш пашаш лектын кая. 

Вес арняжын Альберт ден ача-аваже, имньым кычкен, ӱдырын ялышкыже каят. Мият, а ӱдыр уке. Шушаш арняжынат мият - ӱдыр адак уке. 

…Тулеч вара икмыняр ий эрта. Ик кугарня кастене саде качымарий Нефтекамск автовокзалыште Калтаса автобусым вуча. Автобус толын шогалмек, калык шинчаш тӱҥалеш. Трук рвезын шинчажлан палыме чурий койылалта. Аля? Тудо. Юмо-кинде, чынак тудо. 

- Поро кас, Аля! - рвезе ӱдыр воктек миен шинчеш. 

- Поро, Альберт! 

Тыге нуно мутланаш тӱҥалыт. Ӱдыр икмыняр ий ончычак качымарийын шӱмешыже пижын улмаш. Садлан йодде ок чыте:

- Аля, мый раш палынем - тый марлан лектынат але уке? 

- Уке. А тый ешым погенат?

- Мыят уке. Тыйым гына вучен илышым. Аля, мый мом шонем, палет? 

- Уке, Альберт.

-  Айда ешым чумырена, пырля илаш тӱҥалына.

- Келшем, Альберт! 

Тыге кок самырык шӱм пырля лиеш… Кызыт нунын кок ӱдырышт да уныкашт-влак улыт. Пиалан да таза-эсен лийза, Аля ден Альберт!

Пагалыме лудшына-влак, ВК ден Одноклассники соцлаштыклаште вераҥдыме уверым каҥашаш ушнаш ӱжына!