Кӧ ме улына? Тидым пашана ончыкта

Дӧртыльӧ районысо марий-влак кодшо идалыкысе мер пашаштын лектышыжым, тений могай корно дене виктарыме радамым 11 январьыште погынымашыш чумырген каҥашышт.

Шочмо йылме, тӱвыра, илыш йӱла дене кылдалтше йодыш-влакым лончылымашке марий мер организацийын - верысе культурный автономийын - еҥже-влак гына огыл, район администраций вуйлатыше Р.М. Хайруллин, администраций вуйлатышын алмаштышыже-влак, образований, тӱвыра район пӧлкан, ял поселений администраций-влакын вуйлатышышт да молат ушненыт ыле.

Мер организаций вуйлатыше В.С. Сафаровын чумыр паша нерген иктешлымаш сынан шомакшым колышташ кумылло ыле. Тудо, «шотлан гына» манме семын эртарыме мероприятий-влакым «шотлен лекше докладчикын» образше деч кораҥын, шуко кӱлешан пашам ыштымын сай могыржым, полшен шогышо чолга еҥ-влакын лӱмыштым палемдыш, тунамак тунеммаште, йочасадыште, тӱвыра аланыште, ял илышыште лектын шогышо пӱсӧ йодыш-влакым тарватыш, тӱрлӧ проблемым (марий йылме учебник ситыдымым да молымат) кораҥдаш могай йӧным кычалмым рашемдыш. Мутлан, Маядык да Чарлак ялсоветыш пурышо яллаште изи икшыве-влак йочасадыш коштыт, а Елтекыште, Йывачъялыште, Ярмияште школ деч ончыч шинчымашым налме йоча учреждений уке. Тыге ФГОС-ын йодмашыжат пудырталтеш.

Марий учебник, методический да сылнымутан литературын чӱдылыкышт шотышто кодший район администрацийыште, образований пӧлкаште каҥашыме почеш Марий Эл Республикын Образований министерствышкыже колтымо йодмашлан вашмутым налме. Тиде серыш негызеш кокымшо-индешымше класслаште тунемше-влаклан марий йылме учебник мыняр кӱлмӧ нерген Дӧртыльӧ район гыч заказым пуышаш улыт.

Маядык ялсовет администраций вуйлатыше А.В. Камильянов марий-влакын районышто мер пашам шуктымышт да тыгак республикысе, ӧрдыж кундемласе тӱрлӧ мероприятийлаште лиймышт, посна надырым ыштымышт, Марий самырык-влак форумын (2016 ий) делегатше Р.О. Иликбаева ӱдыр-рвезе-влакын илышышт, мер пашаш ушнен толмышт нерген каласкалышт, шочмо йылмым туныктышо-влакын районысо методушемыштым вуйлатыше Н.С. Иляева туныктышо-влакын пашаштым почын пуыш, а Йывачъял клубым вуйлатыше О.А. Салимов йӱла пайрем-влак нерген кӱчыкын палдарыш.

Марий тӱвыра кечым тений Чарлак ялыште эртараш шонат. Тудлан кузе ямдылалтме йодыш-влакым культурный автономий правленийын еҥже Л.Р. Аптулаева радамлен лекте. Палемдаш кӱлеш, Дӧртыльӧ марий-влак мер организацийым культурный автономий семын регистрироватлыме дене гына серлаген огытыл - кажне марий ялыште пашам шуктен шогышо 5-6 чолга еҥан ячейкым ыштеныт. Садлан пытартыш ийлаште паша лектышыштат коеш. Марла газет-влаклан возалтме пашамат ӧрдыжеш огыт кодо, шке коклаштышт ыштенак шогат да погынымашыштат тиде йодышым посна тарватышт. Эртыше ийыште мер пашашт тӱвыргӧ лийын. Чылажымат газет лаштыкыште ончыктен шукташ ок лий - верат ок сите. «Но эртыше идалык талантан йолташна, художник Анатолий Асылбаевын илыш дене чеверласымыжлан кӧра мемнан ушышто курымешлан шарнымашеш кодеш», - посна палемдыш В.С. Сафаров. Анатолий Асылгареевич Асылбаев 1950-ше ийыште Елтек ялеш шочын, Уфаште художественный школым тунем пытарен да «Стальмонтаж» организацийыште художник-оформительлан ыштен. Тудо 100 утла сӱретын авторжо улеш. Погынымаште тудын выставкыжым ыштеныт ыле, авторын поснак пӱртӱсым йӧратымыже палдырна. Шкенжым уждымо, палыдыме еҥат, тудын пашажым ончен, талантан сӱретчын кидшым шижеш.

Мер пашаш надырым пыштыше эн чолга еҥ-влакым район администраций, тӱвыра пӧлка да культурный автономий мер организаций деч Чап грамот, тауштыме серыш дене ончыкыжат тыршен ышташ суапландарышт. Тиде А.Т. Асылбаева (Елтек), Н.Г. Камалиева (Дӧртыльӧ ола), Л.С. Давлетова (Йывачъял), Н.К. Адылшина (Дӧртыльӧ ола), Г.И. Алексеева (Чарлак). Мер толкынын пашаже, марий-влакым авалтен, районышто умбакыже шуйна.