+17 °С
Облачно
Лӱмгече
13 Июля , 05:28
Туныктышемым порын шарнен
Тений 12 июльышто пагалыме туныктышына Искандар Султангареевич СУЛТАНГАРЕЕВЫН шочмыжлан 100 ий теме. Ме тудым кӱчыкын Искандар Гареевич манына ыле, кызытат шарнен илена. Тудын нерген шарнымаш-влак гыч икмыняржым тыландат лудаш темлем.
Визымше классыште 1965-1966 ийлаште шочмо ялыштем, У Яшыште, тунемна (Тунам Тошто Яш ялысе кандашияш школым чоҥен пытарыме огыл ыле.). Туныктышо да йоча-влак кугу ял гыч изи ялыш, У Яшыш, коштыныт. Мемнам П.Т. Тимиряев, И.Г. Султангареев, Р.П. Пакриева туныктышт. Могай самырык, мотор, патыр лийыныт нуно мыланна! Искандар Гареевич руш йылме да литератур, марий йылме да литератур, физкультур урок-влакым намиен.
Мыйын ачам ветеринар врачлан ыштен. Тудо «Рассвет» колхозышто «Маршал» имне дене коштеш ыле. Икана Искандар Гареевич ачам дене пырля кушко дыр пырля шинчын каен. Нуно пырля мутланеныт, каҥашеныт. Мый тунам Благовещенск педучилищыште тунемынам. Туныктышем ачамлан мыйын нерген «Тунем лектеш гын, сай туныктышо лиеш» манын каласен.
…Тугак пӱрен, очыни: кумло шым ий школышто пашам ыштенам. Коллективна сай, виян ыле: П.Т. Тимиряев - школ директор, И.С. Султангареев - завуч… Мыланна, самырык туныктышо-влаклан, келшен илыше коллективыште пашам ышташ кугу пиал лийын!
Тошто Яш школын туныктышо коллективше. Пытартыш йыҥгыр, 1977 ий 25 май. И.С. Султангареев покшелне шинча. Е. Нафикова пурла гыч нылымше, Е. Султангареев шола гыч кумшо шогат.
Искандар Гареевичым ме пагаленна, тудын деч изишак лӱдынна, вожылынна. Тудо серьезный, пеҥгыдын йодшо туныктышо ыле. Завуч семын урокым эртарымым ончен, ятыр гана сай каҥашым пуэн. Икана, шарнем, марий литератур урокышто С.Г. Чавайнын «Дезертир-влак» повестьшым лудынна. Урокыш Искандар Гареевич пурыш. Мый тунам Граждан сар темылан В.И. Чапаев нерген ешартыш материалым кучылтынам. Урокышто газетысе заметкыште трук палыдыме «перископ» мут толын лекте. Мыланем мутер пашам намияш кӱлын, ондак ямдылен омыл. Вожылаш тоштдеак, «Тидыжым, Искандар Гареевич, те умылтарыза» манын йодым. Тыге коктын пеш сай урокым эртарышна... Газетыште «В.И. Чапаевын изиж годым труба гай приборжо лийын, уремыш лекдеак, окна гыч йоча-влак кузе модмым ончен кертын» манын возымо ыле.
Тошто Яшыште асфальтым почмо годым.
Искандар Гареевич партийный айдеме ыле, коммунист. Ешартыш общественный пашамат намиен - кугарня сайын политзанятийым эртарен. Шошым ме зачетым сдатленна. Тугодсо жап гыч тыгай ойжо-влак ушеш кодыныт: «Мемнан элыште кинде ик ганат ок шергешт, шапаш киндына ятыр ийлан сита» але «…Китай-влакым сыраташ ок кӱл: нуно миллиард чотан калык улыт».
Эше тунам ме колхозлан чот полшенна. Искандар Гареевич тиде пашамат устан организоватлен моштен. Тудо учетымат сайын намиен: мыняр йоча пашаш лектын, мыняр центнер пареҥгым але ушменым сдатлыме, кажне кечылан акым шотлен луктын. 1954-1959 ийлаште колхоз председательланат ыштен. Икманаш, чыла шотыштат грамотный, келге шинчымашан, кумда тӱняужмашан интеллигентный айдеме ыле.
Ялысе фронтовик-влак нерген возен кодымо поянлыкше нергенат каласыде ок лий. Нунын нерген тудо, ятыр материалым чумырен, альбомым ямдылыш.
Султангареевмыт еш Калтаса сабантуйышто. 1963 ий. И.С. Султангареев пурла гыч икымше, шола гыч икымше, Лилия ӱдыржым кучен, Елена Искибаевна пелашыже шогат.
Родем-шочшем огыл гынат, пешак лишыл айдеме ыле. Искандар Гареевич Елена Искибаевна пелашыж дене индеш икшывым ончен-куштеныт. Чылан лӱмлӧ айдеме лийыныт. Нуно мыланем пеш лишыл улыт: Олег Искандарович туныктышына ыле, Евгений Искандарович дене пырля тунемна, школышто кок ий пырля туныктышна, Галина да Лилия Искандаровнамыт дене пашам пырля ыштышна. Мый нунын дене кугешнем.
