Куку ава

Ик марий ялыште курык воктене изи эҥер йоген, тораштат огыл шкет сурт шоген, тушто йорло ӱдырамаш илен. Тудо тулык вате лийын, ныл икшывым шкетын куштен. 

Ӱдырамаш кечыгут пашам ыштен, икшывыже-влаклан кочкаш-йӱаш, чияш ситараш тӧчен. А йочаже-влак аваштлан нимо денат полшен, тудым колыштын огытыл, эр гыч кас марте уремыште куржталыныт, модыныт. Мӧҥгышт лавырген пӧртылыныт, кеҥежым йолчиемышт дене лавырам, телым лумым пуртеныт, но почешышт поген огытыл, эре аваштлан эрыкташ логалын. Вургемым лавыртат, нӧртат - авашт мушкеш да кошта. Ӱдырамашлан шкетланже ныл икшывым ончаш неле лийын, тудо чот ноен. Икшывыже-влак аваштым пырчат чаманен огытыл. Эре неле пашам ыштен, ӱдырамаш чот черланен. Тудо пӧртыштыжӧ шкетын киен. Йӧсӧ лиймек, йочаже-влакым ӱжын:

- Икшывем-влак, мылам вӱдым шуялтыза. Логарем кошкен. Эҥер гыч вӱдым кондыза. 

Ик гана огыл, кок гана йодеш авашт, но йоча-влак вӱдлан огыт кай.

- Мый йыдал деч посна улам, - ойла кугуракше. 

- Мыйын упшем уке, - манеш весыже. 

- Мый вургемем чиен омыл, - ойла кумшыжо.

А нылымше икшывыже пуйто огешат кол, йӧршынат ок вашеште. Неле лиеш ава чонлан, сӧрвален йодеш авашт:

- Эҥер мемнан деч тораштат огыл, вургем деч поснат миен толаш лиешыс. Умшам кошкен, йӱмем шуэш!

Йоча-влак пӧрт гыч лектын куржыт да ятыр жап модын коштыт, авашт нерген йӧршын мондат. Кас велеш кугуракшын мӱшкыржӧ шужа, кочмыжо шуэш. Аважын черланымыжым монден, мом кочкаш ямдылымыжым палаш пӧртыш пура. Онча: авашт пӧрт покшелне ош тувырым чиен шога, трук тувыржо мучко кайык пыстыл дене петыралтеш. Авашт кайыквусым эрыктыме оҥам налеш, да оҥаже кайык почыш савырна. Парняшыже кӱртньӧ нер лийын шинчеш. Кидше-влак олмеш шулдыр-влак кушкыт. Авашт куку кайыкыш савырна да пӧрт гыч чоҥештен лектеш. 

- Шольо-влак, ончыза, ончыза: авана кайыкла чоҥешта! - кычкыралеш тунам кугурак эрге.

Йоча-влак вуйыштым нӧлтал ончалыт да авашт почеш кычкырен куржын колтат:

- Авай, авай, ме тыланет вӱдым кондышна!

 А тудо вашешта:

- Ку-ку, ку-ку! Вараш кодында, вараш кодында! Ынде ончылнем памаш вӱд. Мый яндар вӱд дек чоҥештем!

Йоча-влак авашт почеш вӱд коркам шуен куржыт, тудым ӱжыт. Межнеч эрге шортын-шортын кычкыра:

- Авай, авай! Пӧртыл мӧҥгеш! Мом каласет, тудым ыштем, на теве вӱдым йӱ!

- Ку-ку, ку-ку! Вараш кодынат, эргым! Ом пӧртыл мый! - вашешта ава мӱндырчын.

Тыге йоча-влак авашт почеш чодыра да олык гоч, куп ӱмбач ятыр йӱд-кече куржыт. Ятыр жап нуно аваштым кычалыт, йолыштым вӱр лекмеш сусыртен пытарат. Кушто куржыт, тушан йошкар кыша кодеш.

Курымешлан кудалтен йоча-влакшым куку ава. Тылеч вара куку шкаланже пыжашым ок опто, шке шочшыжымат шке огеш кушто. 

Ий еда шошым куку мурымо годым тулык еҥ-влак шке шочшыштым шарналтат. Тугодсек шуко жап эртен, лач шке аваштым кычалше йоча-влакын вӱран кышашт гына кажне ийын чодыраште снегыла, олыкышто мӧрла, а купышто турнявӧчыжла чеверга...