Мондалтдыме кече - Сеҥымаш!

Мишкан район Тынбай школышто тунемше-влакым патриотизм шÿлышеш воспитатлен куштымо сомыллан кугу тӱткышым ойырат. Тидын шотышто музей кугу пашам шукта. Тушто Кугу Ачамланде сарыште кредалше землякна-влак нерген ятыр материалым чумырымо. Шукерте огыл школысо пырдыжеш шарнымаш стендым вераҥденыт. Тушто Кугу Ачамланде сарын Мишкан районысо вич геройжым, Йошкар Шÿдыр орден дене палемдыме вич землякнам да СВО-што вуйыштым пыштыше выпускникна-влакым ужаш лиеш. Нунын подвигыштым ончыкылык тукым мондышаш огыл.

Йошкар Шÿдыр орден дене суапландарыме-влак кокла гыч иктыже - Михаил Николаевич Николаев. Сеҥымаш кече вашеш, землякнам шарналтен, сар корныжо да тыныс илышыште тыршен пашам ыштымыже нерген ойлынем.

1940 ий 18 сентябрьыште Михаил Николаевын армий корныжо Литвасе Иваново олаште тÿҥалын. Рядовой Николаев сержант-влакын составыште служитлен. Тыныс службым эрташ кужу жап пӱрен огыл: касвел границыште фашист Германий Совет Союзыш керылташ ямдылалтын. 1941 ий 22 июньышто тушман мемнан элыш керылт пурен, кугу кредалмаш тÿҥалын. 

Йошкарармеец Михаил Николаевын шарнымашыже: «22 июньышто эр велеш фашист авиаций кугу олалаш бомбым кышкаш тÿҥале. Иваново оламат бомбитлыш, олаште пожар ылыже. Мемнан подразделений караулышто шоген. Командований элышкына фашист Германийын керылт пурымыжо нерген увертарен. Тыге ме шучко сарын тÿҥалмыже нерген пален налынна да тидым шке шинчана дене ужынна».

24-ше дивизийысе 318-ше полк Иваново ола верч фашист ваштареш кредалын. Вий тӧр лийын огыл. Дивизийлан чакнаш пернен, тудо окруженийыш логалын. Йошкарармеец Николаев да йолташыже-влак  партизан отрядым чумыреныт. Тудым отделенийын командиржылан шогалтеныт, отрядын командирже капитан Синицын лийын. 1942 ий шыжым партизан отряд Йошкар Армийын передовой частьше-влак деке ушнен. Тудо ийынак ноябрь тылзыште сержант Николаев йӱдвел-касвел фронтышто лейтенант-влакым ямдылыме курсым эртен. 1943 ий 9 мартыште тудлан младший лейтенант званийым пуэныт, стрелковый взводын командиржылан шогалтеныт. Сарын шучкылыкшым да фашист-влакын осалланымыштым шке шинчаж дене ужаш да тул-вÿд гоч эрташыже логалын.

Кок гана сусырген, госпитальыште эмлалтын. Сар корным сеҥымаш марте эрташ пуйырен огыл: тазалыкше начарлан кӧра тудым Приволжский военный округын приказше почеш 1944 ий 29 апрельыште запасыш колтеныт. Лÿддымылыкым да патырлыкым ончыктымыжлан 1943 ий 16 сентябрьыште СССР Верховный Совет Президиумын пунчалже почеш Йошкар Шÿдыр орден дене суапландареныт. Тиде награда геройым кумло ий гыч иже кычал муын. 1974 ийыште младший лейтенант Михаил Николаевлан орденым кучыктеныт.      

1944 гыч 1948 ий марте МТС-ыште трактористлан, кумло кум ий, пенсийыш лекмешкыже, «Первомайский» колхозышто механиклан тыршен. Ял озанлыкым нӧлтымаште кугу сеҥымашке шумыжлан Башкир АССР-ын Верховный Советшын Президиумжо 1981 ийыште «Заслуженный механизатор сельского хозяйства Башкирской АССР» званий дене палемден. Техникым йӧратыше, умылышо, пашам мучаш марте шукташ тунемше, моло дечат пеҥгыдын йодшо, пудыргышо техникылан жапыштыже запчастьым кычал мушо да ачалаш полшышо йолташыштым механизатор-влак пагаленыт.  

Кугу Ачамланде сарыште тушман ваштареш кучедалмаште лÿддымылыкым, патырлыкым ончыктымыжлан да сар деч варасе тыныс илышыште шолдыргышо Шочмо элнам, кундемнам нӧлтымаште, тÿзатымаште кугу пашам шуктымыжлан тудым «За отвагу», «За победу над фашистской Германией», «100-летие со дня рождения Ленина», «20 лет Победы над Германией», «50-летие Вооружённых сил», «Ветеран труда», «За освоение целинных и залежных земель» медаль-влак дене суапландареныт. Михаил Николаев гай тÿжем дене совет салтак элыштына эрыкым, пиалым арален кодаш полшеныт, шукышт шке илышыштым пуэныт. Ме нуным шарнен илышаш улына.

Кугу Ачамланде сар чарнымылан кандашле ик ий. 1945-ше ийым калык нигунам ок мондо. Тыныс илышым арален кодышо салтаклан кугу таум ойлена. Шочмо элнам фашист деч утарымыштлан мланде марте вуйнам савена. «Нимо мондалтын огыл, нигӧ мондалтын огыл» ой илышыш пеҥгыдын шыҥен. 9 май - мондалтдыме кече, тиде Сеҥымаш!