Историй гыч
8 Апреля , 08:39

«Айста йывыртен лудына!»

Мемнан республикыште Мишкан да Калтаса районлаште «Коммун корно» да «Ленин корно» марла газет-влак кодшо курымын кумлымшо ийлаштыже шочыныт (Варажым лӱмыштым вашталтеныт, рушла гыч кусарымыш савыреныт). 80-90-ше ийлаште Уфа ден Бирск олалаштат шочмо йылмына дене газетым лукташ шоненыт, но лач Нефтекамскыште гына марла газетым савыкташ тӱҥал кертыныт. Тидлан тунам «Чолман» творческий ушемым вуйлатыше да тыгаяк лӱман фольклор ансамбльым чумырышо И.И. Губаевлан шуко вийым пышташ, верысе тӧра-влак деке кошташ, шуко тӱрлӧ йодышым шотыш кондаш логалын. Кызыт, йыргешке лӱмгече вашеш, «Чолман» газетын икымше номержым шергалын, пуйто уэш тудо саманыш пӧртылына, марий-влакын могай шонымаш дене илымыштым, мо верч чонышт йӱлымым, могай йодыш тургыжландарымым шижына.

Газет лекме деч ончыч  литкружок пашам ыштен. «Чолман» творческий ушемын еҥже-влак Г. Айтуков, И. Губаев, И. Караев (шола гыч) сылнымут пашаштым каҥашат. Редакцийын архивше гыч налме фото.Газет лекме деч ончыч  литкружок пашам ыштен. «Чолман» творческий ушемын еҥже-влак Г. Айтуков, И. Губаев, И. Караев (шола гыч) сылнымут пашаштым каҥашат. Редакцийын архивше гыч налме фото.
Газет лекме деч ончыч литкружок пашам ыштен. «Чолман» творческий ушемын еҥже-влак Г. Айтуков, И. Губаев, И. Караев (шола гыч) сылнымут пашаштым каҥашат. Редакцийын архивше гыч налме фото.

Кажне газетын шкенжын, тудын кажне номержым вучышо лудшыжо-влак улыт. А «Чолманлан» ончыкыжо шке йырже шочмо йылмылан шӱман марий-влакым эше чумыраш кӱлын. 

Садлан икымше номерымат нунылан возымо ой дене почмо: «Газетым лудын, кумылда волгалтше, тек тудо нигунам ойырлен кертдыме илыш йолташда лиеш. 

«Чолманым» калык депутат-влакын Нефтекамск оласе Советышт учредитлен. Тиде марла газет Пошкырт кундемыште икте веле - шке сынан, вес йылме гыч кусарыде лекташ тӱҥалеш. Тыгай газетше, Йошкар-Олаште лекше «Марий коммуна» да «Ямде лий» йоча газет деч посна, моло вере нигуштат уке. Садлан газетна мемнан кундемыште чыла районласе марий-влакынат кумылыштым шке могырышкыжо савырен кертеш, шонена. Тунам Нефтекамск олаште да тудын йырже тӱшкан илыше марий-влаклан веле огыл, пӱтынь республикысе калыкланат газетым учредитлаш йӧн лиеш. Тидлан ӱшанаш кӱлеш. А ӱшан - шкенан кидыштак».

Ончыкыжо могайрак газетым лукташ шонымым «Айста йывыртен лудына!» ончылмут гыч пален налын кертына. Чынак, йывырташ моткоч кугу амал лийын - кум ий наре тыршыме сомылын саскажым ужын, чон каваш чоҥештымыла чучын. «Таче мемнан пиалан кечына. Шуко жап вучен, шонен илыме ойна шукталте: Нефтекамск олаште марла йылме дене газет лекташ тӱҥале. Тек тугеже эҥер лӱман газетна Чолман гаяк кужу ӱмыран, мотор, куатле да пашаче лиеш», - возен икымше номерыште газетын редакторжо И. Губаев. 

«Шочмо йылмым, культурым арален кодышаш, тудым вияҥден колтышаш верч «Чолман» газетна кугун ойгырташ тӱҥалеш», «Ме тӱрлӧ калык-влак коклаште икте-весым пагалымашым, кыл кучен, татун илымашым аклаш, перегаш тӱҥалына», - лудына умбакыже. Газет редакций тыгак илышын тӱрлӧ шӧрынжым ончыкташ, кундемын, марий калыкын историйжылан, наука да сылнымут илышлан тӱҥ верым ойыраш, тӱрлӧ ийготан еҥ-влаклан келшыше материалым возаш сӧрен да, кӧн чонжо пӱтынь элнан, калыкнан илышыж верч тулла йӱла, нунымат газетыш возен шогаш ӱжын. 

Редактор лӱмлӧ еҥ-влак дене мутланымыж годым олаште кудымшо - «Чолман» газет - лекме шотышто мом шонымышт денат палдараш йодын. Тыгай уверым чылан порын вашлийыныт. 

Т.И. Исматуллин, горсовет председательын алмаштышыже:

- Илыш вашталт толеш, ынде шарнымашеш веле кодеш, кунам ме олаште ик газетым гына лудынна.

«Чолман» - шке сынан марла газет, руш йылме гыч кусарыме дене от таҥастаре. Садлан тудын пӱтынь марий калыклан пеш кӱлешан улмыжым палемдем, татарла лекше «Кызыл тан» семынак. Тек тудо оҥай лийже, тунам тӱрлӧ семын шонышо еҥжат лудде ок чыте, поснак мондалт толшо илыш-йӱлам, калыкын чон поянлыкшым почын пуышо шӱлышым тарваташ гын.

Мый татар улам, но шочмо йылмым сайын ом пале, возен ом мошто. Садлан пеш сай умылем тугай еҥым, кудыжо, шочмо илыш-йӱла дене кылдалтше вийым шижаш шонен, угыч шочашат ямде. Тыгай поро пашам шуктыжо манын, «Чолман» газетлан мый кумда корным тыланем.

Р.В. Шакуров, типографийын директоржо:

- «Чолманын» кӱлешлык-шым мый лудшо-влаклан ешартыш уверым шарыме дене гына ом кылде, вет тудын тӱҥ задачыже - шочмо йылмым, культурым да литературым вияҥдымаште полшаш.

Мый, Совет-влакын пашашт, демократий илыш да уверым шарыше орган-влак дене кылым кучышо комиссийын председательже семын, у газет шочмылан пеш куаненам. Вет сессийын шӱдымыж почеш мемнан комиссийна марла газетым лукмо шотышто тыршен. Ӱшанем, моло газет коклаште «Чолман» шкенжым тыматлын ончыкта, чыным почын ончыктымаште веле огыл, тыгак тӱрлӧ калык коклаште кылым пеҥгыдемдыме шотышто горсоветлан сайын полшен кертеш.

М.Н. Шайдуллин, «За обновление» газет редакторын алмаштышыже:

- Шочмо калыкын культурыжым, литературыжым вияҥден колташ шонышо газетым саламлаш веле кӱлеш. Тыгай газет оласе калыклан гына огыл, вес районлаште илыше марий-влак декат миен шушаш. Мыйын шонымаште, тудо литгазет семын марий-влаклан лудаш утларак оҥай лиеш ыле.

Тунам тыге тыршымын лектышыжым таче тӱрыс аклен кертына - «Чолман» республикысе марла газет 35 ий марий-влакым шке йырже чумырен, илыш йогын да оҥай еҥ-влак дене палдарен шога.

 

Автор:Э. АПТУЛМАНОВА ямдылен.
Читайте нас