Читаем «Чолман» в MAX!
Все новости
Илалше-влак
1 Сорла 2025, 14:28

Пагалыме кугу ийгот

Минелбика Ахметгареевна Давлетгареева 1930 ий 15 июльышто Шаран районысо Акпарс ялыште шочын. Тений тудлан 95 ий темын. Пагалыме кугу  ийгот. Юбилярна тудым таза-эсен, сай кумыл дене вашлийын. Минелбика кокайын илыш-корныжо - курымашлык историй, манаш лиеш. Изирак капан ӱдырамашлан илышыштыже шуко чыташ верештын.

Минелбика Давлетгареева Валентина ӱдыржӧ да Альберт веҥыж дене пырля. Авторын фотожо.
Минелбика Давлетгареева Валентина ӱдыржӧ да Альберт веҥыж дене пырля. Авторын фотожо.

Кужу ӱмыран ӱдырамаш куштылго огыл илышым илен, шуко йӧсым, нужналыкым ужын. Кокай ӱмбаке ончем да шонем: очыни, пӱрымашыже тудым утарен да саклен ашнен, ийготшо артыме еда пеҥгыдемын гына да кызытат сайын илаш тырша. Илыш-корныжым пален налмеке умылышым - тудын койыш-шоктышыжо тыгай: кеч-мыняре неле лиеш гынат, илышыште сайым ужын да тудлан куанен мошта. Тудын мутшо почеш, ача-аваже колхоз пашаште тыршеныт. Ешыштышт кандаш икшыве лийын, кокытшо шужен ийлаште изинек колен. Сар тӱҥалмеке, 11 ияш ӱдырат пашам ышташ тӱҥалын. Ачаже черле лийын, садлан тудым войнаш колтен огытыл, мӱкшотарыште ороллан коденыт. Тудо жапыште кеҥежымат, телымат уло ешге чодыраште илаш верештын. Тушечынак, лумым келын, школыш коштын. Телым школ гыч пӧртыл шумеш пычкемышалтын, садлан аваж ден ачаже вашлияш лектыныт. Минелбика кокай нигунамат йӧсылык ончылно вуйжым сакен огыл. Кочкаш ситен огыл, мален темын огыл, эре неле пашаш коштын. Тудо ийлаште нӧргӧ ӱдыр-рвезе-влак чылан тыге тыршеныт, вет чыла ял озанлык паша шоҥго, ӱдырамаш да йоча-влакын вачӱмбакышт возын. Кугыеҥ-влак дене пырля эр гыч кас марте чодыра пӱчкаш коштын, изи орва дене пум шӱдырен, пасу пашаш миен - йогышо шурно парчам, пасушто кодшо пареҥгым, шудым поген. Шошым Туймаза элеваторыш урлыкаш пырчылан йолын коштыныт, урлыкашым шке вачӱмбалнышт нумалыныт. Садлан таче мартеат сар жапысе илышым эн йӧсылан шотлен ила. 

«Мылам ожсо да кызытсе илышым ужаш пӱрен. Колхоз-влакым ыштымымат палем, сар жапыштат иленам, сар деч вара озанлыкым нӧлталмашым, Совет Ушемын шаланымыжым ужынам... Кызыт ме сайын илена: кочкаш-чияш чыла уло, пенсийым жапыштыже пуэн шогат - тиде илышым аклаш кӱлеш», - манеш кокай.

Тудо ялысе школышто 7 классым тунем пытарен да илыш нелылан кӧра умбакыже тунемаш йӧнжӧ лийын огыл. 1943 ийыште ачаж-аваж дене пырля «10 лет Башкирии» колхозышто пашам ышташ тӱҥалын. Вара 20 ияш ӱдыр Свердловск областьыш каен, торфым лукмаште ыштен. Ачаже черланен колен. Кок ий гыч Минелбика ялыш, ача-ава суртыш пӧртылын, шке вий дене у суртым ышташ тӱҥалыныт. Шошо ага гыч тӱҥалын, уржа-сорла пытымешке, амбарыште пашам ыштен, телым шала пашаш коштын. Тудо кеч-могай пашамат лийже манынак шуктен, нимогай нелылыклан вуйым пуэн огыл, вет изинек пашаш шуаралт кушкын. Чот тыршышан, ответственный лийын. 1960 ий гыч «Мичуринский» совхозын Акпарс отделенийыштыже, вара «Акбарисовский» совхозышто пашам ыштен. 

1963 ийыште шке ялысе Алексей лӱман рвезылан марлан лектын, тудо колхозышто конюхлан ыштен. Мужыраҥмеке, пиалан ӱдыр-рвезе икте-весым йӧратен да пагален иленыт. Келшен илыше ешыште кок икшыве кушкын. Кызыт Валя ӱдырышт ешыж дене Акпарсыште ила, школышто туныктышо улеш, Римма ӱдырышт Самарский областьыш марлан лектын, Денискино селаште библиотекарьлан ышта. Кок ӱдырланат кӱлеш шинчымашым налаш полшеныт. Эше Алтынбика шӱжаржын Ирина ӱдыржымат шкеныштын семын ончен куштеныт. 

1973 ийыште Минелбика кокай верысе школыш техничкылан пурен да, пенсийыш лекмешкыже, туштак тыршен. Пашам ыштыме жапыштыже икана веле огыл таумутан серышым да Чап грамотым кучыктеныт. Кугу Ачамланде сарын да пашан ветеранже улеш, 2021 ийыште «Сар годсо икшыве» удостоверенийым пуэныт. «Пашан ветеранже» медаль дене, Кугу Сеҥымашлан 50, 60, 65, 80 ий темме лӱмеш юбилей медаль-влак дене, сар жапыште пашам ыштымыжлан «За доблестный труд в 1941-1945 гг.» медаль дене палемденыт. 1985 ий годсек сулен налме канышыште улеш. Алексей пелашыж дене 53 ий ваш келшен иленыт. 2016 ийыште павай черланен колен. 

Кызыт Минелбика Ахметгареевна Валентина ӱдыржӧ да Альберт веҥыж дене ила. Шоҥго куваван 4 уныкаже да 6 кугезе уныкаже уло. Лишыл еҥже-влак толмылан пеш куана. Уныка-влакат коваштым йӧратат да пагалат.

Минелбика кокайын Альберт веҥыже - уста музиканче, гармоньжым шокталта гын, кокай муралтенат колта, кушталташат тореш огыл. 

«Ӱдырем ден веҥымлан кугу таум ойлем. Мыйым пеш сайын ончат, пӧртыштӧ шокшо, ару. Шкетын илем гын, шукертак ӱнарем пыта ыле», - шуко поро мутым каласыш шоҥго ӱдырамаш.

Минелбика Ахметгареевнам родо-шочшыжо-влакат огыт мондо, чӱчкыдын унала толын коштыт. Юбилей пайремышкыжат тӱрлӧ вер гыч саламлаш толыныт. Кокайлан ятыр поро мутым ойленыт, пеҥгыде тазалыкым, пиалым да чыла сайым гына тыланеныт, пӧлекым кучыктеныт.

Кажне гана, ветеран-влак деке мийымем годым, илыш-корнышт икгайрак улмым шижам. Ӱмыргорнышт неле лийын гынат, нуно илышлан да порылыклан ӱшаным нигунам йомдарен огытыл.

Автор: Г. АХМЕТШИНА. Шаран район.
Читайте нас