Эмлыше отрядын медшӱжарже

Поснак тачысе кечын, кунам шкенан коклаштак икте, нимом шоналтыде, ласка илыш дене ила, а весе, пуйто вес сандалыкыште, шкенжын вержым вӱрым йоктарыме сӧй кайыме верыште ужеш, йӱд омым палыде, осал вий ваштареш кучедалеш. Тыгай-влакын радамышкышт шогалше ӱдырамаш-влакат шагал огытыл. Иктыже - самырык марий ӱдыр, военный госпитальыште СВО-што кучедалше сарзына-влакын тазалыкыштым арален, илышыштым утарен кодымо верч тыршыше Инесса Дмитриева. Шочмо Рабак ялышкыже (Янаул район) кӱчык жаплан отпускыш толмыж годым мутланен налаш жапым муаш келшыш.

- Инесса, СВО-ш ончыч мобилизаций почеш пӧръеҥ-влакым погышт, вара шке кумылын кайыше-влакат лектыч. А тый, саргуралым кучылт моштыдымо самырык ӱдыр, кузе тушко логалынат?

- Шке кумылын. Мыйын моштымашем тушто пеш кӱлешан, лач гына келшен толеш - операций годым анестезийым ыштыше медшӱжарлан Сарапулышто медколледжым тунем лектынам.

- Тунем лекме специальность дене больницыште пашам ыштымаш - тиде икте. А сар кайыме верлаште пациент-влакат ойыртемалтыт: сусыргышо салтак-влак коклаште нелын эмганышыжат уло, нунын чотыштат йӱдшӧ-кечыже кораҥаш лийдымын шуко дыр… Чыла тидым ужаш, вӱрвузык кап-кылан-влакым эмлаш, нунын дене пашам ышташ лӱдыкшӧ огыл?

- Мый тыгай пашам ойырен налынам. Тунемалтын манаш ок лий, но тыгай годым тидын нерген огыл, а вашкерак полшаш, эмлаш, пациентын (салтакын ма, черле але эмганыше еҥын) тазалыкшым тӧрлаш кӱлмӧ, илышыжым утарен кодаш уло кертметым, моштымашетым кучылташ тыршыме нерген шонет. Тыште нимогай юватылмаш лийшаш огыл, айдемын илышыже южгунам кажне минут да секунд деч шога. Адакшым медколледж деч вара 4 ий наре пашам ыштыме опытат полша. Тунамат корнысо аварий деч вара могай гына эмганыше пациент-влакым ужаш, утарен кодаш логалын огыл. Кид-йол деч посна кодшыжымат, вуйдымо айдеме капымат ужаш логалын…

- А теве тушко, СВО-ш, шке кумылын каяш мо таратен?

- Пырля тунемме ӱдыр йолташем колледж деч вара воинский частьыш пашам ышташ каен ыле. Тушеч тудым СВО-ш колтеныт. Ме икте-весе дене кылым кучен иленна. Икана кутырымына годым мыят туддек каяш шонен пыштышым, нунын частьышкышт йодмашым возен колтышым. Тыге мый армийыш логальым, специальный назначениян медицина отрядын медсестраже лийым.

- Пуйто тыгай шонымаш вуйышкет пеш куштылгын толын пурен… Но вет тыгай ошкылым ышташ - йолташ ӱдыр дек унала кайыме гай огыл. Айдемын кӧргыштыжӧ могай-гынат рӱдӧ лийшаш, чолгалык, эсогыл лӱддымылык - вет чылан тыге ыштен огыт керт. Тиде кенета толын лектын але содыки изинек шке койышетым аклен моштышо, шке шонымашан, тудым шукташ тыршыше йоча семын кушкынат?

- Тыгаяк шочынам дыр (шыргыжал ойла), школыштат чолга лийынам, сайын тунемынам. Шке шонымашем, шке оем верч изинек шогаш тыршенам. Южгунам, чын улмемым шижынам гын, туныктышо-влак денат ӱчашаш тоштынам. Авамат, Людмила Вениаминовна Дмитриева, туныктышылан ыштен, ялыште ӱдырамаш-влакын ансамбльыштым вуйлатен. Нунын дене пырля мыят мураш-кушташ коштынам.

- Служитлыме верет - кредалмаш кайыме чек деч мӱндырнӧ огыл верланыше оласе госпиталь. Тушко логалмет деч ончыч ыштыме больницыште операционный медсестран дежуритлыме гай паша огыл - тиде раш. А каналташ, тыглай айдеме семын оласе илышым ончалаш, тыныс южым шӱлалташ жап кодеш мо?

- Ме сутка коден пашам ыштена: ик суткам госпитальыште, весыжым мӧҥгыштӧ эртарена. Канымаш? Тиде мӧҥгыштӧ омым темаш тыршымаш, молан манаш гын госпитальыште сутка мучко эсогыл йӱдымат шинчам пыч ышташ ок лий. Мемнан задачына - сусыргышо-влаклан тыманмеш икымше полышым пуаш, нунын тазалыкыштым, илышыштым арален кодаш, кӱлеш годым Москосо але Питерысе рӱдӧ госпитальлаш колташ ямдылаш. Туге гынат каныме годым олаште коштын савырнаш, театрыш але иктаж каныме верыш пурен лекташат жапым муаш тыршена. Вет кӧргӧ шижмашна, чонна моло тыглай айдемын гаяк кодшаш, ме мут денат, койыш-шоктыш денат сусыр салтак-влакын кумылыштым нӧлтышаш улына. Эмлыме пашаште мыскара йӧре кутыралтен моштымат кӱлешан. Кредалмаш гыч ик жаплан лекше салтак-влакланат олаште коштын толаш йӧным пуат.

- А иктаж марий салтакым вашлияш логалын?

- Лийын икана. Нелын сусыргышо ик рвезе операций кузе эртышаш нерген палынеже ыле. «Мален колтет да нимом от шиж», - маньым тудлан. «А вара ом помыжалт гын? Тыге лийын кертеш?» - тургыжлана тудо. «Ит лӱд, помыжалтат, - неле шонымаш деч кораҥдаш манын, лӱмын оҥай мут-влакым верешташ тыршем. - Ик гана «чапалахым» пуэм да кынелынат шинчат!» Тудын шинчаже ылыж кайыш, «Кушеч улат, марий ӱдыр мо?» - йодеш. «Да, марий, Башкирий гыч», - манам. Теве ик мут могай вашталтышым ыштыш. А тудо Марий Элысе Медведево район гыч улеш, нунын денат «чапалах» манын ойлат улмаш. Эрлашыжым, операций деч вара мӱшкырыштыжӧ ургыш-влакым тергыме годым адак тудым ужым, адак мыскара йӧре мутланен ужатен колтышым.

- А мо тугай «чапалах»? Мый шкежат тыгай мутым колын омыл.

- Тиде мутым утларакше ме, марий самырык-влак, кутырымаште кучылтына. «Чапалахым» пуэм - шӱргет гыч совен колтем манме гай.

Теве тыгай мыскара шӱлыш дене мутланымашнам мучашлышна. Тек Инессан чолгалыкше ончыкыжымат шкенжыным гына огыл, моло еҥын корныжымат волгалтараш полша, тудлан тыгаяк пеҥгыдылыкым да шкенжын шочмо кундемышкыже таза-эсен пӧртыл толаш тыланен кодына.