Шочмо йылмылан шӱман

«ЧОЛМАН» ГАЗЕТЫМ МАX-ЫШТЕ ЛУДЫНА!

«Илыш йыжыҥан», - маныт калыкыште. Тиде тыгак. Марина Егоровналан тÿрлыжымат ужаш пернен, но тудо виян ÿдырамаш: илышлан куанен мошта, чыла пашамат тыршен ышта.  

«Мый кеҥеж кастене, кÿдырчан-волгенчан йÿран кечын шочынам. Тунам ковам тыге каласен: «Волгенче гай волгалт шогыжо, кÿдырчӧ гай рашкалтен ойлен кертше, тачысе тале йÿр гай шӓпле лийже». Мый кумшо икшыве улам. Авамын шокшо помышыжым кок ияш марте гына шижынам. Авам мемнам, кум ӱдырым да эргым, тулыкеш коден, рвезынек илыш дене чеверласен. 6, 4, 2 ияш да 6 тылзаш изи ньога-влакым кована ден кочана шке помышкышт налыныт. Ачана ден изаванат мемнам кугемдаш, йолÿмбак шогалташ полшен шогеныт. Кочам ден ковам пеш поро чонан ыльыч, мемнам вÿчкен-шыматен кугемденыт. Кызытат ковамын пушкыдо кидшым, кастене да йÿдым вуй гыч ниялтымыжым шижмыла чучеш. А кочам кас еда мыланна йомакым ойлен», - каласкала тудо.

Марина Пÿрнÿш кандашияш школышто тунемын. Тыршышан ÿдыр чыла вере шуын: пионер, комсомол активлаште тыршен, мураш-кушташ йӧратен. Ялысе клубышто концертым, сценкым шынденыт, спектакльыште модыныт. Ӱдырын чолга улмыжым да тыршен тунеммыжым ужын, туныктышыжо-влак педучилищыш тунемаш каяш темленыт. Тыге Валя йолташ ÿдыржӧ дене коктын Благовещенск педучилищын студент ешышкыже ушненыт.

«Студент илыш шÿмешем келге, сылне, мондаш лийдыме кышам коден. Кумло еҥ, ик ешла келшен, икте-весылан полшен, ныл ий Олег Иванович Токтаевын шулдыр йымалныже шуаралтынна, келге шинчымашым налынна, музыклан, спортлан шÿмаҥынна. Келшен илыше группына тунеммаштат, культмассовый илышыштат, спорт таҥасымашлаштат эре икымше лийын. А кумшо курсышто Москваш турист путёвкым сеҥен налмылан кузе чот куаненна! Йошкар площадь, «Бородинская битва» панорама, Третьяковский галерей, «Оружейная палата» музей да моло экскурсий шÿмешем келге, волгыдо шарнымашым коденыт. А метро дене коштмына мом шоген! Ик арняш экскурсий йомакысе сылне омо гай эртен кайыш», - чон йÿлен шарналта Марина Егоровна педучилищыште тунемме жапшым.

1983-шо ийыште дипломан специалист шочмо ялысе школыштыжо тӱҥалтыш класслаште тунемше-влакым туныкташ тÿҥалын. Икганаште кок-кум класс денат пашам ышташыже логалын. Куштылгак лийын огыл, но поро кумылан да кÿлешан ой-каҥашышт дене полшен шогышо туныктышыжо-влак эре пеленже лийыныт. Паша коклаштак Йошкар-Оласе МарГПИ-ште кÿшыл шинчымашым налын. 

Шке ялысе рвезылан марлан лектын. Ӱдыр икшывышт шочмеке, Подольск ола воктенсе военный городокыш илаш каеныт. Марийже прапорщиклан служитлен, Марина школышто пионервожатыйын пашажым шукташ тÿҥалын. 1992-шо ийыште пÿрымашышт нуным Смоленск областьысе Вяземский районын ик мотор селашкыже наҥгаен. Туштат Марина илышыжым школ денак кылден. Школ директорын воспитательный паша шотышто алмаштышыжлан ыштен, тÿҥалтыш класслам туныктен. Икманаш, лым лийде тыршен, шкенжым шуко велым шуарен, койыш-шоктышыжым пеҥгыдемден, тунемше да туныктышо-влак коклаште кÿчык жапыште пагалымашым сулен.  

«Шочмо-кушмо вер-шӧр садак чонлан лишылрак чучеш. 1999-ше ийыште Краснокам районыш пӧртылна. Мый У Пураял школышто организаторлан ышташ тÿҥальым. Тыгай икоян коллективыш логалмемлан кызытат пÿрымашемлан тауштен илем. Неле-йӧсӧ жапыште (2004-ше ийыште марием ош тÿня дене чеверласыш.) школ пашаеҥ да родо-шочшем-влак эҥертыш лийыныт, мыланем ойгым сеҥаш полшеныт. 2006-шо ийыште Кокасола тÿҥалтыш школым вуйлаташ тÿҥальым, но вара оптимизаций амал дене изирак школ-влакым петырышт, тыге мый выслуга шот дене пенсийыш лектым. 

Кокасолаш мыйым кокымшо марием илаш конден. Кызытат марием дене ик ой дене, келшен, пырля каҥашен, тыштак илышнам умбакыже шуена.  Мÿкшым ончена, эм шудым погена, пакчасаскам куштена. Пеледышым ончаш, телым кидпашам ыштылаш, тÿрлӧ вер-шӧрым ужын кошташ йӧратем. Ӱдырем ешыж дене Москва воктенсе Подольск олаште ила, тудат туныктышо. Кугурак ÿдыр уныкам кудымшо классым, а эрге уныкам кумшо классым тунем пытарышт. 

Кушто иленам, могай еҥ-влак дене вашлийынам гынат, воктенем эре кумылло, поро, ÿшанле йолташ-влак гына лийыныт. Ойырен налме профессиемат чонемлан келшен, кажне тунемшым шке икшывем семын йӧратенам. Каласыме кажне поро мутет изи йочан шÿмешыже шыҥен кодеш гын - тиде туныктышылан кугу пиал! «Виян гын чон порылыкет - чыла чонан тыйын воктенет!» калыкмутым эре ушыштем кучем. Шочмем годым ковамын порын тыланымыже шукталтын, шонем. Илышыште тÿрлыжымат вашлиялтын гынат, вуйым сакаш жап лийын огыл, эре ончыко онченам, тидлан мемнам ковам ден кочам туныктеныт. Нунын ой-каҥашышт ушеш келге кышам коденыт да илышым чын умылаш туныктеныт. Илышыште шкендым кузе моштен кучет - ÿмыретат тугак эрта», - кошартыш мутшым Марина Егоровна. «Илыш поро пашалан пуалтын» манме ойжо тек ончыкылык корныжым эре волгалтара. 

Пагалыме лудшына-влак, ВК ден Одноклассники соцлаштыклаште вераҥдыме уверым каҥашаш ушнаш ӱжына!