Ялысе ФАП-ым кумло ий вуйлатен

«ЧОЛМАН» ГАЗЕТЫМ МАX-ЫШТЕ ЛУДЫНА!

Ялыште тудым чылан, пагален, «доктор Лиза» але «Лиза акай» маныт. Елизавета Шариповна Шаран районысо Нижние Ташлы ялеш шочын. Ачаже Кугу Ачамланде сарыште кредалын, Берлин марте шуын, эсогыл Рейхстагыш йошкар флагым пижыктымымат шке шинчаж дене ужын. Тунам Рейхстагым йырым-йыр танк-влак дене араленыт. Сар пытымеке, тудо эше вич ий Германийыште служитлен, мӧҥгыжӧ 1950 ийыште веле пӧртылын. Аваже тӱҥалтыш класслаште туныктышо лийын, Эльян педучилищым тунем лектын. Ачаже колымеке, аваже кум икшыве дене Акпарсыш пӧртылын. Лиза акай ялысе луымшо класс деч вара Туймаза оласе медучилищыш тунемаш пурен.

«Тунам медик лияш шонышо ӱдыр-рвезе шуко лийын. Тунемаш пураш конкурс кугу ыле, кок экзаменым кучаш - руш йылме дене сочиненийым возаш да химийым сдатлаш - кӱлын. «Война и мир» роман почеш «Роль простого народа в ходе войны» сочиненийым возымынам таче мартеат шарнем. Химийым группына гыч вич еҥ веле сдатлышна. Акушер лийме нерген дипломым налмеке, Акпарс медпунктышто пашам ышташ тӱҥальым. Фельдшерлан сар корным эртыше Мурзагалий Саитов тыршен, мыйым порын вашлие. Фронтовик-фельдшер дене вич ий пашам пырля ыштышна. Тудо мыйым шукылан туныктыш, тӱрлӧ ой-каҥаш дене полшыш. Тачат порын шарнен илем», - каласкала Лиза акай.

- Пашаштыда могай нелылык вашлиялтын?

- Ме кум ялысе (Акпарс, Пекшаул да Шалтык) калыкын тазалыкшым эскеренна. Толмем годым нине яллаште тӱжем утла еҥ илен, Акпарс школышто да йочасадыште чылаже 350 йоча да ик ийым темыдыме 30 аза ыле. Нунылан прививкым жапыштыже ыштен шукташ кӱлын, ял мучко кошташ логалын. Черле-влакым ончымеке, тидым амбулаторный картыш, журналыш возаш кӱлын. Медпунктыш шукын коштыныт, ик кечылан уколлан кумло еҥ толын. Шприц-влакым шолтыман ыле, еҥ-влак черетыште вучен шинченыт.  

Азам вучышо ӱдырамаш-влак шотышто кузе тыршенна - каласашат неле, тунам тыгайже 20-25 еҥ ыле. Кажныж деке миен шуаш кӱлын, эре йолын коштынна. Тыгак фермыште, зернотокышто, школ-интернатыште санпостым ямдылыман да йӱдым нунын деке мийыман, тыгодым аптечкыште чыла эмым кондыштарыман лийын. 

Кеҥежым вольыклан кургым ямдылаш, сава дене корно тӱрым солаш, пасушто пайлен пуымо мландыште сакырушменым сомылаш коштынна. Шаран гыч тунам фельдшер-влаклан медикаментым шуко ужалаш пуэныт. Вич-куд килограмм нелытан кугу сумкам сакален, нуным корныҥгай кайыше машина-влак дене конденна. Тунам йӧсылык нерген шонен огынал. 

- Эше мо поснак шарнымашеш кодын?

- Паша стажем 35 ийыш погынен, 2011 ий гыч сулен налме канышыште улам. Ласка илышым ужын омыл: йӱдшӧ-кечыже вызов лийын, еҥ-влак эре эмлан толыныт, ятыр гана мончаш пурымем годымат ӱжын наҥгаеныт. Вызов годым кум-ныл шагат дене кошташ верештын, шоссеш лекташ кӱлын. А телым, шыжым корно уке годым пижше транспортым шӱдырен лукташ эше тракторым кычал куржталаш логалын, вет районысо вашкеполыш машинам Пекшаул марте веле ӱжыктенам (Умбакыже корно пешат лавыран лийын.). Черле еҥым больницыш шуко гана совхозын шофержо-влак намиен коденыт. Самырык водитель-влак Г. Уразлин, А. Урсаев тидлан нигунам тореш лийын огытыл, ятыр полшеныт. Сомылна паша кече мучашыш шумо дене пытен огыл. Калык ӱжын гын, пелйӱдымат лектын кайыман лийын. Тыгай годым иктым гына шоналтын - эҥгекыш логалшылан але черланышылан кузерак полшаш, кузе вараш кодаш огыл…

- Каналташ жапым муында?

- Отпуск годым профсоюзын пуымо путевка дене икмыняр гана санаторийыште тазалыкемым саемденам. «Юматово», «Сосновый бор», тыгак Мечетле районысо, Татарийысе санаторийлаш миенам, турист путевка дене Москваште, Ленинградыште лийынам, Прибалтикымат ужынам. Юмо тазалыкым пуыжо да йолын кошташ йӧным ыштыже.

Кызыт Лиза акай Акпарсыштак ила. Пӧртыштыжӧ чыла оласе гай - вӱдым пуртымо, канализацийым ыштыме, газ уло. Мотор пакчам онча, садыште олмапум, шоптырым, эҥыжым да молым кушта. Кеҥежым кудывечыже мотор деч мотор пеледыш дене тӱзлана. Паша гыч чарнымыжлан жап ятыр эртен гынат, ял калык таче мартеат поро ӱдырамаш дек полышым йодын мия. Елизавета Шариповна нигӧмат «Ом керт, огым» манын пӧртылтен ок колто - системым шында, уколым ышта, поро шомак денат полша, вет тидыжат чонлан эм. Шукыж годым поро мутшо тӱрлӧ таблетка дечат пайдалырак.

Пагалыме лудшына-влак, ВК ден Одноклассники соцлаштыклаште вераҥдыме уверым каҥашаш ушнаш ӱжына!