30 апрель - Пожарный охранын кечыже. Осал тул ваштареш кучедалыт

Еш вуй Радик Тимиряев Белебей районысо Метевбаш ялеш шочын-кушкын, Татьяна пелашыже - Шаран район Акпарс ялын ÿдыржӧ. Икте-весылан эҥертен да ваш келшен илымыштлан кодший сентябрьыште 42 ий темын. Вате-марий илышыштым коктынат пожарный часть дене кылденыт. Кажне кечын мемнам осал тул авалтымаш деч саклаш полшат, лÿдыкшыдымылык верч кучедалыт. Кÿлеш годым тулым сорлыклаш уло моштымашыштым да жапыштым пуат, лÿддымылыкым, писылыкым, чолгалыкым ончыктат. 

Радик Тимиряев, ялысе школышто шинчымашым налмеке, Уфа оласе финанс техникумым тунем пытарен. 1978-1980-ше ийлаште Шочмо элна ончылно порысшым шуктен, Забайкальеште службым эртен. Армий деч вара Белебей оласе страховой компанийыште тыршен. 

Кок ий гыч тудым комсомол путёвка дене «Автонормаль» заводысо пожарный частьыш инспекторлан колтеныт. Тудо жап гыч тачысе кече мартеат илышыже МЧС дене кылдалтын - 43 ий ик верыште тырша, ойырен налме пашажлан ÿшанле кодын. Кугурак инспекторлан, инженерлан ыштен, начальникын полышкалышыжат лийын, кызыт вÿдышӧ инженерын пашажым шукта. 1984 ий гыч 2010 ий марте пожарный часть военизированныйлан шотлалтын. Реорганизаций лиймеке, пожарный часть «БелЗАН» АО маналтеш. 2006 ийыште Р.А. Тимиряев майор званий дене пенсийыш лектын, но тыгай кугу стажан да шуко палыше пашаеҥым паша гыч колтен огытыл. Кызытат тудо шуко пашалан вуйын шога: объектыште, цехыште учений-влакым эртара, мастер, цех начальник-влакым туныкта, личный состав дене пашам намия, зачёт, тÿрлӧ текшырымашым эртара. Казань олаште пожарный паша шотышто ик ий шинчымашыжым нӧлтен. 1989-1995 ийлаште, паша деч кÿрылтде, Куйбышевский политехнический институтым тунем лектын. Тудым «За отличие в службе», «За 10 лет безупречной службы», «За долголетний добросовестный труд» медаль-влак, «Ветеран МЧС» знак да ятыр грамота, тауштымо серыш дене палемденыт.  

Татьяна Султангареева (ÿдыр фамилийже), ялысе школышто 8 классым чыла «5»-лан тунем пытарымеке, 1979-1983-шо ийлаште Благовещенск педучилищыште шинчымашым налын. Таня дене ик группышто пырля тунемаш мыланемат пиал логалын. Пеш ушан, тале, молылан полшаш ямде, весела ÿдыр училищын илышыштыже эре ончылно лийын. Училищысе комсомол комитетын еҥже семын кугу пашам шуктен. Общежитийыште тудлан старостын сомылжым ÿшаненыт. Группысо ÿдыр-рвезе-влак коклаште пагалымашым сулен. Дипломан специалистым Шаран образований пӧлка Тошто Кичкиняш малокомплектный школыш пашаш колтен. Ик жап гыч, Радик Тимиряев дене ешым чумырымеке, Белебей оласе 3-шо школыш пионервожатыйлан куснен. Воспитательный паша шотышто завучланат тыршен. Алина ÿдырышт ден Саша эргышт шочмеке, йочасадыш вер кÿлмылан ик ият пеле воспитательын пашажым шуктен. Но идалык покшелне декретыште улшо воспитатель пашаш лекмеке, Татьяналан образований алан гыч каяш пернен. Тунемме ий покшелне паша верым муаш йӧсӧ лийын. Тыге тудо «Автонормаль» заводыш физико-механический испытаний шотышто лаборанткылан пурен да 22 ий тиде пашам тыршен шуктен. 2010 ийыште пожарный частьыш диспетчерлан куснен, тыге Радик пелашыж дене ик верыште пашам шукташ тÿҥалыныт. «Заводысо объект, цех-влак пожарный сигнализаций дене сайын кылдалтыныт. Чыла паша компьютер дене шукталтеш. Завод кӧргыштӧ замыканий але эше иктаж-могай йӧндымо паша лийын кая гын, йӱкан сигнал пашам ышташ тÿҥалеш - компьютерыште тидым чыла пален налаш да ужаш лиеш. Сообщений пурымеке, тревожный сигналым чÿктыман. Тÿрлӧ службылаш йыҥгыртем, путёвкым возем, машина-влакым колтем. Чылажымат жапыште да пеш писын ыштен шуктыман. Чылаже 550 объектлан вуйын шогена. Ола кӧргыштӧ але районласе яллаште кугурак туткар лийме годым тушкат машина-влакым колтена. Пожарный машина-влакын пашаштымат компьютер гоч эскерена», - палдара диспетчерын пашаж дене кугу опытан специалист Татьяна Минлигареевна. Чон почын мутланыме гыч коеш: вате-марий Тимиряевмыт пашаштым моткоч йӧратат, лийже манын тыршен шуктат, коллективыште, заводышто да олаште кугу пагалымашым суленыт.

Кызыт кова-кочам вич уныка куандарат. Алина ÿдырышт ешыж дене Тольятти деч мÿндыр огыл Узюково посёлкышто илат, эрге ден кок ÿдырым куштат. Тудо экономический да педагогический - кок высший образованийым налын, кызыт мӧҥгысӧ обучений дене кылдалтше пашам намия. Сергей веҥышт чонымо пашаште кучылтмо ÿзгар-влакым ужалыме кевытыште управляющий улеш. Саша эргышт Москвасе агроинженерный университетым тунем пытарен да ешыж дене туштак илаш кодын, кок ÿдырым куштат. Шкенжын пашажым почын, «Арт Арен» фирмын директоржо улеш, грузоподъёмный механизм направлений дене кылдалтше пашам вÿда. Лилия шешкышт Москва гычак улеш, шӧр сатум ямдылыме компанийыште менеджерлан тырша. 

Тимиряевмыт ешыште таза илыш-йÿлам кучат. Спортлан, шкем тÿрлӧ велым шуарымылан кугу тӱткышым ойырат. Икшыве-влак изи годымат, кызытат телым пÿртÿсыш ече дене лекташ йӧратат, кеҥежым тÿрлӧ вере походыш мият, оласе Тазалык йолгорныш лектыт. Заводышто але олаште эртарыме ече таҥасымашлаште вийыштым тергат. Суртыштышт тÿрлӧ семÿзгар: баян, гармонь, гитар, балалайка, пианино - аралалтеш. Татьяна баяным, Радик гармоньым шокта, Алина ÿдырышт гитар дене шоктен мураш йӧрата. Балалайка дене Танян ачаже шокташ мастар улмаш. Ярослава уныкашт пианино дене шокта, тÿрлӧ конкурслаште вийжым терга. Москвасе Милана уныкашт Алла Духован хореографий студий-школыштыжо тунемеш, «Тодес» группышто кушта. Ӱдыр, эрге, веҥе, шешке, уныка-влакын шочмо суртыш погынымышт годым тÿрлӧ семÿзгар почеш муралташ йӧратат. Татьяна ден Радик ик жап ГДК пеленсе «Родниковая Россия» ансамбльыш мураш коштыныт.  

Ончыч пачерыште, кызыт Тимиряевмыт пу гыч чоҥымо кок пачашан пӧртыштӧ илат. Сад-пакчаштышт каналтыме верым тÿзатеныт. Тушто могай гына фигурым ужаш ок лий: аист, кол, вакш, Кремльын башньыже, фонтан, кÿ гыч водопад - чыла тидым суртоза шке кидше дене ямдылен. Татьяна тÿрлӧ пеледышым, емыжым ончен кушташ йӧрата.  Телылан компотым, мохитом, вареньым, джемым, тÿрлӧ салатым да молым ыштен ямдыла. Чыла пашам вате-марий ваш келшен да икте-весылан полшен шуктат. Эше Радик Атнабаевичын йӧратыме хоббиже уло - тиде фотош войзымаш. Тудлан рвезыж годымак кумылаҥын, тиде пашалан фотоаппаратше, моло кӱлешан ÿзгарже уло. Шкеак проявитлен, печатлен, сандене ешыште фотоальбомын чотшат уке. Эртыше жапым шарналтен ончалаш кугу фотоматериал аралалтеш. Татьяна кленча петыртыш гыч тÿрлӧ сÿретым ыштылме пашалан кумылаҥын. Ялысе ава-ачан суртышто (пӧрт, монча, вÿта пырдыжлаште) мотор деч мотор сÿрет-влакым ужаш лиеш. Чыла тиде пашам ыштен шукташ жапым пайдалын да моштен кучылтмаш, йӧратыме сомылым уло кумыл дене тыршен шуктымаш, усталыкым кучылтмаш сай лектышым пуат. 

Эше Татьяна Белебей олан почётный доноржо улеш. Нылле гана вÿрым пуымеке, тудым тыгай кÿкшӧ лÿм дене суапландареныт. 

«Айдеме пашаж дене мотор», - ойлат калыкыште. Тиде калыкмут Тимиряевмыт ешлан пеш келшен толеш. Нуным паша чапландарен, паша сай илаш туныктен.