Уста, чолга ÿдырамаш

Зинаида Сайрановна Бирск районысо Йолланде Кужнур ялеш шочын. Ялысе да Старопетрово школлаште шинчымашым поген. Поварын профессийжым налаш шонымаш дене Усть-Каменогорск олаште 98-ше номеран кокияш училищыште тунемын. Водитель курсымат пытарен. Икманаш, мо чонжылан келшен, тудым илышыш шыҥдараш тыршен.

Новиковмытын пакчашкышт, сурт кӧргышкышт логалмеке, вигак мотор деч мотор, тÿрлӧ тÿсан пеледыш-влак шинчалан пернат. Чыла тиде пеледышым Зинаида Сайрановна моштен вераҥден. Роза пеледышыже гына латикте. Пион, петуний, нарцисс, тюльпан, георгин, хризантема, бархатцы, примула, хоста, гортензий, эустома, япон спирей, тÿрлӧ тÿсан лилий, флокс, кок тÿрлӧ жасмин, сирень, миндаль йырым-йыр моторлыкым шарат. Кеҥеж покшелне нунын сад-пакчашт йомак кугыжанышыш савырна. Емыж пуышо пушеҥге гыч олмапу, шоптырвондо, чие, слива, крыжовник, виноград, эҥыжвондо, ирга, йошта кушкыт. Сад-пакча сомылым вате-марий ваш келшен шуктат. 

З.С. Новикова име да крючок дене пидаш, ургашат мастар. Марий тувыр ден ончылсакыш, моло тÿрлӧ вургемат уста кидше дене пеш мастарын ургалтыт. Зинаида Сайрановна эше 6-шо классыште тунеммыж годымак шкаланже тувырым урген чиен улмаш. Пидме кофтыжо, жилетше, юбкыжо, тувыр, болеро, шӱша, сӧрастарен пидме тапычке, носки, пиж, тÿрлӧ коврик икшыве, уныка да родо-шочшо-влакын кумылыштым нӧлтат. Тудо шке кид дене ямдылыме вургемым пӧлеклаш йӧрата - тиде эн шерге пӧлек.

Зинаида Сайрановна кочкышым ямдылашат пеш мастар. Тудын кÿэштме когыльыжо, перемечше, мелнаже да моло кочкышыжат пеш тамле, умшашет шула. Телылан тÿрлӧ салатым, компотым, борщым, солянкым, кетчупым да молым ямдылаш йӧрата. «Тудын чылажат кидше гыч толеш», - ойлат калыкыште тыгай еҥ нерген. 

Уфаште илымышт годым «Ош Виче сем» ансамбль дене элнан тÿрлӧ луклаштыже марий калыкнан чапшым нӧлтен коштын. Кызытат мураш йӧрата, йÿкшӧ мотор, яндар. Ансамбль шуко конкурсын лауреатше улеш, Санкт-Петербург олаште эртыше «Интерфолк в России» тӱнямбал конкурс-фестивальыште 38 коллектив коклаште кокымшо вер дене палемдалтыныт. Моло тÿрлӧ фестивальлаштат вийыштым тергеныт да эре сеҥыше радамыш логалыныт. Ансамбльын ик эн чолга мурызыжлан Зинаида Сайрановна шотлалтын манам гын, йоҥылыш ом лий, шонем. Ялыш илаш пӧртылмек, ик жап СДК-ште художественный вуйлатышылан тыршен, «Изэҥер» ансамбльыште мурен. Ял кӧргысӧ мер пашаштат чолга, эре ончылно улеш, чонжо йӱлен тырша, чын верч шога. Кеч-могай пашамат лийже манынак, шуктен ышташ тунемын. Машинам виктарыме стажше -  23 ий. Пошкырт кундемын тÿрлӧ луклаштыжат лийын, Екатеринбург, Самара, Киров, Йошкар-Ола, Эстонийысе Тарту олаш шумеш коштын савырнен.

Ийготшо уло гынат, нимогай паша деч ок лÿд. Вÿта кӧргыштат яра ок шинче, каза ден чывым ашнат. Каза шӧрын тазалыклан пайдале улмыж нерген врач-влакат ойлат. «Паша айдемым илаш туныкта, паша айдемым чапландара», - мутланымына годым Зинаида Сайрановна тыгай калыкмутым ушештарыш. Тиде шонымаш дене мыят келшем. Изинек пашаш шуаралтше, кеч-момат лийже манын ышташ тунемше еҥ гына тыге каласен кертеш. Теве тыгай мастар да уста кидан, тале да чолга ÿдырамаш ила Тынбай ялыштына.