Йылме - калыкын чонжо, вийже

Константин Бикбаев чодыраш мийымына годым эргыжлан «Анатолий, машина гыч рюкзакым налын тол!» - мане. А Анатолий шольыжлан «Алеша, рюкзакым налын тол!» - ыштале. «Пий почшылан уша, - ешарышым мыйже. - Толя, ачат мом каласен, садым ыште!» Татар калык «пареҥгым налына» манеш, а марий «пареҥгым луктеш».  

Кычалше тектым муэш, маныт. Тидым рушлаже кузе каласаш, кузе умылаш? Вик кусараш гын, тыге лиеш: «Кто ищет, тот всегда найдет мед диких пчел». А вет ме, марий-влак, тидым тыге умылена: кö иктаж-мом кычалеш гын, тудым эре муэш. Рушлаже - «Кто ищет, тот всегда найдет». 

Коклан текте нерген калыкмутым кузе умыледа манынат йодам. Кугурак-влак шукыж годым палат, самырык-влак огытрак умыло. Эсогыл «Мо тугай текте?» маншыжат уло. Тиде мом ончыкта? Марий калыкын илышыже ожсек чодыра дене кылдалтын. Ожнырак ялыштынат шуко сонарзе ыле. Ынде гына пеш шагал кодыныт. Луй кучышо-влак палат: луй маска гаяк мÿйым йöрата. Луй кыша дене кает гын, тектымат (ир мӱкшым) муаш лиеш. Шукыж годым ир мÿкш пистыште да тошто куэште ила. Кызыт тектым муаш йöсырак, молан манаш гын чодыраште маска шукемын. А маска тектым моткоч йöрата да мÿйжым гына огыл, шиштыжге, мÿкшыжге кочкеш. 

Айдеме кажне у кечылан куанен ила. Эрдене кече лектеш, кастене шинчеш. А Лариса Пашкина, шешкына, тыгерак ешара: «Ямбатыр ялыште илыше кувавам «Эрдене кече нöлтеш, кастене поя. Калык тыге ойлышаш» манеш ыле». Мардеж лектеш - игече вашталтеш. Кече пыл коклаш поя гын, эрлашыжым йÿр лийын кертеш. Эрдене шудо лупсан гын, йÿр ок лий. Ялыштына Искаков Шуматбай чÿчÿ илымыж годым кажне кечын фенологический дневникым воза ыле. 

Тудо, теле ден кеҥежым таҥастарен, игечын могай лийшашыжым пален. Ял калыкат кугурак пашам тарватыме деч ончыч игече нерген туддеч йодыштын. 

Марийым яралан огыл кызытат «Пÿртÿсын йочаже, пÿртÿсын ужашыже» маныт. Но тачысе кечылан марийын пÿртÿс дене кылже койын иземеш, эскерымаш ден шижмаш йомыт. А самырык-влак гын игече могай лийшашым утларакшым интернет да смартфон гоч веле пален налыт. Пÿртÿсым йöратыман, пагалыман, тудын дене пырля илыман. Тунам веле марий-влакын гына огыл, чыла калыкын ончыкылыкшо лиеш.