Вербовкыш логалме деч кузе аралалташ

«Нунын Украиныште чумырымо организаций ден информационно-психологический операцийым шуктымо рӱдер-влак Российыште ситуацийым лушкыдемдыме, неонацист идейым шаркалыме, калыкыште пуламырым ылыжтыме, теракт ден диверсий-влакым, интернет полшымо дене Российын гражданже-влаклан вербовкым ыштыме шотышто кугу кампанийым наҥгаят», - рашемден БР прокуратурын экстремизм ваштареш кучедалме пӧлкажын кугурак прокуроржо Т. Овчинникова. Правоохранительный орган пашаеҥ-влак СВО нерген фейкым шаркалыше да Россий армийым дискридитироватлыше 650 утла сайтым петыреныт. 

Кеч-могай уверым тӱткын аклыза

Осалым шонышо-влак тӱрлӧ калык илыман республика-влаклан поснак кугу тӱткышым ойырат - тыгай верлаште ситуацийым начаремдаш куштылгырак манын шонат. «Йот элла гыч ыштыме информационный атака шотышто 2024 ийыште Башкортостан Российын кум ончыл регионжо коклаш логалын, - ойла БР тӱвыра министерствын гуманитарный шымлымашым эртарыме рӱдержым вуйлатыше М. Марданов. - Тидын шотышто Чечен Республика ден Дагестан изишак ончылно улыт. Осал пашам шукташ тӱрлӧ йӧным кучылтыт: тиде историйым лугымо, ондалыме, тӱрлӧ калык коклаште сырымашым тарватыше псевдонаучный теорий да молат. Тидлан кӧра кеч-могай уверым критически аклаш тунемман.

Йоча-влакым «кепшылтат»

Террорист-влак кугу тӱткышым йоча-влаклан ойырат. Вуеш шудымо икшыве-влакым, нунылан куштылго пашадарым темлен, соцкылыште вербоватлат. 5-15 тӱжем теҥгелан верч йоча-влак преступлений корныш шогалыт. Диверсийым ыштымылан, терактым ямдылымылан 20 наре ийлан эрык деч посна кодын кертыт. Провокатор-влак катастрофыш, шуко еҥ колымашке шуктен кертше осал пашам ышташ - сото кылын вышкыжым, заводышто, кӱртньыгорнышто объект-влакым йӱлаташ - темлат. 2024 ийыште Уфаште да Ишимбай районышто транспорт объектлаште шуктымо диверсий-влакым, Уфаште да Уфимский районышто сото кылын вышкыжым локтылмо, Уфаште автомобильым йӱлатыме, Нефтекамскыште да Уфаште Шочмо элым аралыше-влаклан памятникым мыскылыме осал паша-влакым верештме.  

Эҥгекыш логалаш огыл манын, йоча дене интернетысе соцкылыште палыдыме еҥ-влакын шӱдымыштым шуктымаш могай осалыш шуктен кертме нерген мутланыман. Икшывын кылым кучымо, мутланыме йолташыже-влакым, мом ышташ кумылан улмыжым, могай сайт-влакым шымлымыжым эскерыман. 

Эше ик лӱдыкшӧ «вынем», кудышкыжо преступник-влак вуеш шудымо икшыве-влакым шупшылаш тыршат, - тиде «Колумбайн» ден «Маньяки. Культ убийц» толкын-влак (Нуно террорист шӱлышан улыт манын палемдыме, Российыште чарыме улыт.). Тушто вуеш шудымо икшыве-влакым психологически обработатлат, неле преступленийым ышташ таратат. Кодший правоохранительный орган пашаеҥ-влак скулшутинг (School Shooting - «школьная стрельба») нерген утларак пален налаш тыршыше 30 утла пользовательым верештыныт. Тудым шымлаш кумылыштым жапыштыже чарен шуктеныт. 

Окса деч посна кодыныт

Таче терроризм да мошенничество - тиде ик шинчырын ужашыже-влак. Ондак преступник-влак еҥ-влак деч оксаштым ондален налыт, вара диверсий-влакым ыштыктат, тыгодым ондалалтше еҥ-влакым «биодрон» маныт. Мошенник кидыш кеч-кушто: палыме лийме сайтлаште, арверым ужалыме годым, эсогыл соцкылыште ссылка почеш куснымо годымат - логалаш лиеш. 

Айдемын окса деч посна кодмыж деч вара осалым шонышо-влак спецслужбын еҥже улына манын ондалат да аферист-влакым кучаш полшаш йодыт, шуктымо пашалан южгунам оксаштым пӧртылташ ӱшандарат, эсогыл лишыл еҥ-влакым пушташ сӧрат. Тыге еҥ-влак объектым кузе йӱлаташ кӱлмӧ але иктаж вес диверсийым ыштыме шотышто инструкцийым налыт да, неле преступленийым ыштымыштым умылыде, нунын шӱдымӧ заданийым шуктат. 

Тыгай ситуацийыш логалаш огыл манын, кажне сообщенийым тӱткын ончыза, палыдыме номер гыч пурышо йыҥгырлан ида вашеште, мошенник кидыш логалындак гын, писын гына полицийыш увертарыза.