Шочмо кундем деч тораште ваш келшен илат

Анатолий Михайлов Бирск районысо Кужнур ялеш 1954 ий 20 августышто шочын. Ялысе пелекыдалаш школ деч вара Мишкан районысо Чорай кыдалаш школышто тунемын. Моло рвезе семынак военный службым эртен, Польша мландыште служитлен, старший сержант званий дене мӧҥгӧ пӧртылын. Службым эртыше, келге шинчымашан рвезе Уфимский авиационный техникумын студентше лиеш. «Студент пагыт - эн весела жап. Студотряд дене пашам ыштымаш, практика, «Дружба» стадионышто марий парк ушеш келге кышам коденыт. Тыштак ончыкылык да ÿмырашлык пелашем дене палыме лийынам», - шарналта А. Михайлов.

Роза Михайлова (ÿдыр фамилийже Ермолаева) Мишкан районысо Тынбай ялеш 1957 ий 8 мартыште, мотор пайрем кечын, шочын. Ешыште вич икшыве гыч икымше ÿдыр улеш, сандене сомылжат тудлан шукырак возын. Изинек туныктышо лияш шонен, но пÿрымаш вес велыш савыралын. Тынбай школышто кандаш классым тунем лекмеке, тудо Уфа олаш каен, авиационный техникумыш буфетчицылан пашаш пурен. Ала пÿрымаш шупшын наҥгаен, ала мо…  Лач тыште шке пиалжым муын. Анатолий дене ик ий келшымеке, кугу марий сÿаным эртареныт. Дипломан специалистым направлений почеш Верхнесалдинский металлургический производственный объединенийыш (ВСМПО - АВИСМА) пашаш колтеныт (Калык коклаште «авиационный завод» манмымат колаш лиеш.).  

«Тидыже сай лийын. Тудо жапыште тунем лекше специалистлан паша верым кугыжаныш шкежак муын пуэн. Тыге мемнам, Пошкырт кундем гыч кандаш рвезым, тиде олаш пашаш колтеныт.  Ик жап тӱшкагудышто илымеке, ешан улмемым шотыш налын, вигак кок пӧлеман пачерым пуэныт, варарак - кум пӧлеманым. Токарь гыч тӱҥалын, цех вуйлатыше марте кушкынам, 45 ий ик верыште, ик компанийыште тыршенам», - шарналтен ойла Анатолий Михеевич. 

Кызыт производственный объединенийыште 17 тÿжем утла еҥ тырша. Компаний 90% утла титаным, авиацийыште кучылтмо тӱрлӧ арверым да молым ямдыла. Сатужым 50 утла элыш ужала.

А.М. Михайловым «Пашан ветеранже» удостоверений дене палемденыт, еш архивыште ятыр тауштымо серыш да Чап грамотыжо аралалтеш. Соцтаҥасымаште сай кÿкшытыш шумыжлан фотографийже ик гана веле огыл Чап оҥаште кечен. Роза пелашыжат 20 ий тиде организацийыштак буфетчицылан тыршен. Кызыт йоча усталык рÿдерыште вахтёрлан тырша. Тушто паша стажше 30 ийыш погынен. Вате-марий Михайловмыт кум икшывым ончен кугемденыт. Валерий, йыгыр ÿдыр-влак Света ден Лида Уральский федеральный университетын Верхнесалдинский филиалыштыже кÿшыл шинчымашым налыныт. Кумытынат да шешке, веҥе-влак ава-ачан тыршыме верыштак тÿрлӧ специальность дене пашам ыштат. Кова-кочам куд уныка куандара. Тыгай неле жапыште Саша уныкаштын Белгород мландыште службым эртымыже кова-кочам пеш кугун шонаш таратен.  Сайын служитлен, шошым Саша шочмо суртыш пӧртылын. Мут толмашеш, Валера эргыштланат кок ий жапыште Чечня сарым шке шинчаж дене ужаш пернен. Тудо жапат ава-ачалан кугу шонышан лийын. 

Вате-марий Михайловмыт 50 ий ваш келшен да икте-весыштым пагален илат. Марий улмыштым нигунам монден огытыл, идалыклан ик гана шочмо кундемыш, родо-шочшо-влак деке толын каяшак тыршат. Суртышто эре марла мутланеныт, сандене икшыве-влакат шочмо йылмым умылат. Шӧртньӧ сÿан кечым палемдыме годымат, ош марий тувырым чиен, мужыр кӧгӧрченла койыныт. Марий сем почеш икшыве, уныка, шольо, шÿжар-влак, родо-шочшо да палымышт ик гана веле огыл тывырдыкым куштеныт. Тиде да воктенсе Ӱлыл Салда олаште ныл марий еш - Михайловмыт, Васинкинмыт (Роза Якитовнан шочмо Рая шӱжарже), Сайпашевмыт, Ирбулдинмыт - икте-весышт дене ваш келшен, миен-толын илат. Тыршен пашам ыштен, марий улмышт дене кугешнен, икшывым куштен, уныка-влаклан куанен ӱмырыштым шуят.