Ачанам порын шарнен, тауштен илена

Ачана книгам лудмылан кугу тÿткышым ойырен. Икшыве-влак, шуко лудын, уш-акылыштым пойдарышт, йылмышт виян лийже манын шонен. Суртыштына поян библиотека лийын - марий, руш, башкир писатель-влакын кумдан палыме произведенийышт аралалтыныт. М. Шолоховын кандаш томан книгажым лудын кертынна. Военный темыланат ятыр книгам чумырымо ыле. Марий классик-влак: С. Чавайн, Я. Шкетан, Ш. Осып, Я. Ялкайн, Н. Игнатьев, землякна В. Абукаев да молынат - ятыр произведенийышт тунемме годымат, туныктымо пашаштат пеш кÿлешан лийыныт. Варарак уныка-влакланат тудо почта дене «Земля. География» школ энциклопедийым заказатлен кондыктен. Инвентарный учётым намийыме журналыштыже чылаже 500 утла книга возалтын. Тений шошым, «Книгам пӧлекле» акцийыш ушнен, ачанан поро пашажым аклен, ялысе библиотекылан 300 утла книгам пӧлеклыме. Тек ачана шарнымаште илаш тÿҥалеш, нине книга-влак лудаш йӧратышын кидышкыже логалыт манын, ÿшаныме шуэш. 

Мишкан районысо «Первомайский» колхозым 25 ий утла вуйлатыме жапыште шочмо кундемжым, пашам йӧратымыжым, лийже манын шуктен ышташ тыршымыжым ужын да шижын кушкынна. Уржа-сорла жапыште комбайнёр-влакын пашаштым текшырен шогымыжым, эрдене эр кынелын, фермыласе пашазе-влакын пашаштым ончалаш кайымыжым ужын иленна. Тудын вуйлатыме жапыште мыняр чоҥымо паша шукталтын - чотшат уке. Чылажымат шинчаончылныжо кучен, колхоз илышын сай корно дене вияҥмыже верч уло моштымашыжым кучылташ тыршен. Вич ялысе калык денат кылым муаш, ик ойыш шуаш кÿлын. Икманаш, калыкшым пагален, чын верч шоген, чын коммунист лийын манын шонымаш вуйышто пӧрдеш. Пашажым кÿкшын аклен, кугыжаныш тудым ятыр медаль да Трудовой Йошкар Знамя орден дене палемден. Ачам вуйлатыме годым чоҥымо зданийыште Тынбай администраций, тӱвыра пӧрт да библиотека верланеныт, 2014 ийыште тушто мемориал оҥам почмо. Пашам сайын ыштымыжлан район тудым икмыняр гана путёвка дене кумылаҥден - ачам Германийыш, Чехословакийыш миен. Тазалыкшым пеҥгыдемдыме шонымаш дене отпуск жапыште тӱрлӧ санаторийлаште канен. Юматово, Ессентуки, Минеральные Воды, Трускавец, Кисловодск, Сочи олалаште лийын, Оля аванамат икмыняр гана пеленже намиен. Шарнымаште мо эн чот аралалт кодын? Тудо кажне каныме вер гыч могай-гынат сувенирым да ола нерген открыткым конден. Тидын дене мыланна моторлыкым ужаш, элнан поян улмыжым шижын мошташ туныктен, шонем. Кызыт, ачамым порын шарнен, нине сувенир-влаклан посна верым ойырымо. 

Павел ачана шкенжым пеш тыматлын кучен, мутшым эре шуктен. Уда шомакым кучылтмыжым нигунам колын огынал. Икшыве, уныка-влакым йӧратымыжым, чын верч шогаш, сай воспитанийым пуаш тыршымыжым кызыт пеш сайын умылен илена. «Авадам колыштса, сомылым ышташ полшыза», - эре пашалан кумылаҥден ойлен. Уфаш колхоз паша дене кайымыж годым коклан мемнамат (шукыж годым шÿжарем дене когыньнам, ныл икшыве гыч ме изирак улына) пеленже налын. Корно мучко могай ял але олам эртымым каласкален каен, сандене, 8-ше класс деч вара Благовещенск педучилищыш тунемаш пурымеке, могай ял але ола почеш могай лийшашым сайын паленна. Уфаште шуко оҥай, ойыртемалтше вер-влакым ончыктен. Тыге ачана кругозорнам вияҥдаш тыршымыжым вара веле умыленна.

Эше ачанан пеш чаткан чияш тыршымыжым шижынна. Кÿлеш годым тувыржым кум гана вашталтен чийымыжым ужынна. Пашаш - собранийым эртарен але районысо погынымашыште лийын - эре весым вашталтен. Кугеммекына, аваланна вургемым мушкаш да утюг дене шымарташ полшымына ушеш чот шыҥен. Тидын годымак ачанан шкеак полдышым ургымыжо, утюг дене шогылтмыжат шинча ончылан кодын. Тыге тудо мемнам арулыклан туныктен.

Тазалыкше начареммылан кӧра колхоз вуйлатышын пашажым кодаш перныш гынат, пенсийыш лекмешкыже, икмыняр ий ялсовет председательын пашажым шуктыш. Тидын годымат поро пашам ышташ кумылжо почылтынак шогыш. Бирск оласе питомник гыч ял калыклан кондымо олмапу-влак ятыр еҥын сад-пакчаштыже таче мартеат олмам пуат. Ял воктенсе пÿям пÿялен, колым колташ тыршымыже поро шарнымаште ила. 

Сулен налме канышыш лекмекат, паша деч посна шинчен огыл, шонен пыштымыжым эре ышташ тыршен. Шуко папкым: «Мишкан районын историйже», «Тынбай ял нерген», «Марий калыкын вияҥме корныжо», «Марий пайрем-влак», «Лÿмлӧ землякна-влак» (С. Новиков, Г. Зайниев, Олег ден Юрий Иркабаевмыт, В. Абукаев, Г. Ибулаев да молат), «Родо-тукым калык», «Яныш Ялкайн - уста айдеме» - чумырен. «Чолман», Келшымаш», «Кугарня» газетла гыч статья-влакым пÿчкын луктын, журнал гай ыштен урген. Папкыш чумырымо статья-влак 1994 ий гыч 2004 ий марте савыктыме улыт. Туныктымо пашаште нине папка-влак наглядный пример, ешартыш материал лийыныт. Верысе почтышто ачана тÿрлӧ газетлан эре эн шуко подпискым ыштен. Марий газет-влак деч посна «Ветеран», «Советская Башкирия», «Российская газета», «Здоровье», «Приусадебное хозяйство» журнал-влакым налын. Кажныжым лудаш жапым муын, илыш дене тӧр ошкылаш тыршен.

Павел Шамратов ачана 2004 ийыште, 76 ияш лийын, илыш дене чеверласыш. Шуктымо пашажым, поро кумылжым, ой-каҥашыжым ÿмыреш шарнен илена. Тудо мыланна, икшывыже да уныкаже-влаклан, чыла шотыштат пример улеш.